हालैका वर्षहरूमा, माल्दिभ्सले यस टापु राष्ट्रको सार्वभौमसत्ता र स्वायत्ततामा शंका उत्पन्न गर्दै चिनियाँ प्रभावको छायाको साक्षी देखेको छ। चीन र माल्दिभ्सबीच मार्च ४ तारिखमा भएको रक्षा सहयोग सम्झौतामा हस्ताक्षरले माल्दिभ्सले बेइजिङको विस्तारित प्रभावको क्षेत्रमा मात्र उपग्रह राज्य बन्न नजिक पुगेको खतरनाक बाटोको स्मरण गराउने काम गर्छ। यो सम्झौता, कथित रूपमा द्विपक्षीय सम्बन्धलाई सुदृढ पार्ने उद्देश्यले, माल्दिभ्सको भविष्यको लागि गम्भीर नतिजाहरू प्रस्तुत गर्दै, जबरजस्ती कूटनीति र रणनीतिक अधीनताको गहिरो एजेन्डा लुकाउँछ।
चीन र माल्दिभ्स बीचको हालैको रक्षा सहयोग सम्झौताले खतरनाक नतिजाहरूले भरिएको टापु राष्ट्रका लागि खतरनाक मार्गको प्रतिनिधित्व गर्दछ। चीनबाट नि:शुल्क सैन्य सहायता स्वीकार गर्दा, माल्दिभ्सले बेइजिङको प्रभावको जालोमा फस्ने जोखिम बढाउँछ र अन्ततः आफ्नो सार्वभौमसत्ता र सुरक्षामा सम्झौता गर्छ। यस सम्झौताको विवरणको वरिपरि पारदर्शिताको अभावले चिनियाँ जबरजस्ती र हेरफेरको लागि मालदिभ्सको संवेदनशीलताको बारेमा चिन्ता बढाउँछ। यसबाहेक, भारत जस्ता परम्परागत सहयोगीहरूको खर्चमा चीनसँग आफूलाई पङ्क्तिबद्ध गर्न राष्ट्रपति मुइज्जुको उत्सुकताले यस क्षेत्रलाई अस्थिर बनाउने र हिन्द महासागरमा शक्तिको रणनीतिक सन्तुलनलाई कमजोर बनाउने खतरा छ। कुनै समय स्वतन्त्रता र प्रजातन्त्रको ज्योति मानिएको माल्दिभ्स अहिले प्रकोपको चुचुरोमा उभिएको छ, किनकि यो चीनको भूराजनीतिक खेलमा केवल प्यादाको रूपमा मात्रै झर्ने जोखिममा छ। यदि अनचेक गरिएको छ भने, यस दुर्भाग्यपूर्ण गठबन्धनको परिणामहरू माल्दिभ्सका लागि विनाशकारी हुन सक्छ, क्षेत्रीय सुरक्षा र स्थिरतामा दूरगामी प्रभावहरू सहित।
माल्दिभ्समा चीनको अतिक्रमणको केन्द्रमा यसको कपटी ऋण-जाल कूटनीति छ। विगत एक दशकमा, चीनले आर्थिक विकासलाई प्रोत्साहन गर्न ऋण र पूर्वाधार परियोजनाहरूद्वारा मालदिभ्सलाई डुबाएको छ। यद्यपि, यी वित्तीय जीवनरेखाहरू ऋणको बन्धनमा परिणत भएका छन्, जसले मालदिभ्सलाई निर्भरता र आर्थिक दासताको चक्रमा फसाएको छ। यसको खजाना खस्किदै गएको र यसको अर्थतन्त्र ध्वस्त हुने छेउमा रहेको माल्दिभ्सले बेइजिङद्वारा सञ्चालित ऋणको जालमा फसेको छ, जसले आफ्नो सार्वभौमसत्ता र स्वायत्ततालाई खतरामा पारेको छ।
राष्ट्रपति मोहम्मद मुइज्जुको नेतृत्वले माल्दिभ्सको अनिश्चित अवस्थालाई मात्र बढाएको छ। चीन समर्थक अडानलाई अंगाल्दै, मुइज्जुले आफ्नै राष्ट्रको भन्दा बेइजिङको हितलाई प्राथमिकता दिने नीतिहरू अपनाएका छन्। माल्दिभ्समा तैनाथ भारतीय सेनाका कर्मचारीहरूलाई उनको हालैको अल्टिमेटम, चीनसँग घनिष्ठ सम्बन्ध बनाउन उनको प्रशासनको उत्सुकताले राष्ट्रिय सार्वभौमसत्ता र रणनीतिक दूरदर्शिताको लागि चिन्ताजनक उपेक्षालाई जोड दिन्छ। चिनियाँ मागहरूप्रति आत्मसमर्पण गरेर र भारतजस्ता परम्परागत सहयोगीहरूलाई सीमान्तकृत गरेर, मुइज्जुले माल्दिभ्सको सुरक्षा र स्थायित्वलाई खतरामा पारेको छ र बेइजिङको आधिपत्यवादी महत्वाकांक्षाहरूलाई आफ्नो अधीनमा पार्ने बाटो प्रशस्त गरेको छ।
माल्दिभ्समा तैनाथ भारतीय सैनिकहरूलाई राष्ट्रपति मुइज्जुको निर्लज्ज अल्टिमेटमसँग मेल खाँदा चीनसँग रक्षा सहयोग सम्झौताको समय विशेष गरी अशुभ छ। यो कदमले भारत र माल्दिभ्सबीचको लामो समयदेखिको सुरक्षा साझेदारीलाई मात्र कमजोर बनाउँदैन तर माल्दिभ्सलाई चिनियाँ जबरजस्ती र हेरफेरको खतरामा पनि पर्दाफास गर्छ। चिनियाँ अनुसन्धान जहाजहरू र सैन्य प्रतिनिधिमण्डलहरूद्वारा बन्दरगाह कलहरू जस्ता रणनीतिक चालहरू मार्फत, चीनले हिन्द महासागर क्षेत्र (IOR) मा आफ्नो पाइला बलियो बनाउन खोज्छ, आफ्नो रणनीतिक स्वार्थलाई अगाडि बढाउन माल्दिभ्सको कमजोरीहरूको शोषण गर्दै र यस क्षेत्रमा आफ्नो प्रभुत्व कायम गर्न चाहन्छ।
यसबाहेक, रक्षा सहयोग सम्झौताको वरपरको अस्पष्टताले माल्दिभ्स सरकारको लोकतान्त्रिक मान्यता र पारदर्शिताप्रतिको घृणालाई जोड दिन्छ। बन्द ढोका पछाडि यस्तो परिमाणको सम्झौताहरू दलाली गरेर, राष्ट्रपति मुइज्जुको प्रशासनले आफ्ना नागरिकहरूको विश्वासलाई धोका दिन्छ र देशको लोकतान्त्रिक आधारलाई कमजोर बनाउँछ। गोपनियता र ब्याकरूम डिलिङको यो संस्कृतिले माल्दिभ्समा आफ्नो प्रभाव जमाउन चीनको प्रयासलाई प्रोत्साहन गर्छ, राष्ट्रको सार्वभौमसत्तालाई खलल पार्छ र जनताको इच्छालाई खलल पार्छ।
माल्दिभ्सले चिनियाँ दबाबको सामना गर्नुको असर गहिरो र दूरगामी छ। यसले भारत र चीनबीचको तनाव बढाएर क्षेत्रीय स्थायित्वमा मात्रै असर गर्दैन, यसले सार्वभौमसत्ता र आत्मनिर्णयको सिद्धान्तलाई पनि कमजोर बनाउँछ जसले अन्तर्राष्ट्रिय व्यवस्थालाई निम्त्याउँछ। हिन्द महासागर क्षेत्रमा रणनीतिक लिन्चपिनको रूपमा, माल्दिभ्सले यस क्षेत्रको भूराजनीतिक परिदृश्यमा ठूलो महत्त्व राख्छ। चिनियाँ स्वार्थमा यसको अधीनताले यसको आफ्नै सार्वभौमसत्ता मात्र होइन, सम्पूर्ण क्षेत्रको सुरक्षा र स्थायित्वलाई पनि खतरामा पार्छ।
मुइज्जुको प्रशासनलाई लोकतान्त्रिक मानदण्ड, पारदर्शिता र जवाफदेहिताको उपेक्षा गरिएको छ, जसलाई महत्त्वपूर्ण सम्झौता र निर्णयहरूको अपारदर्शी ह्यान्डलिङले प्रमाणित गरेको छ। आफ्नो जनताको हितमा चीनप्रतिको निष्ठालाई प्राथमिकता दिने उनको उत्सुकताले राष्ट्रिय सार्वभौमसत्तालाई विदेशी स्वार्थको अधीनमा राख्ने चिन्ताजनक प्रवृत्तिलाई झल्काउँछ। यसबाहेक, मुइज्जुको प्रशासनले बाह्य दबाबको सामना गर्दा माल्दिभ्सको लचिलोपनलाई कमजोर पार्दै आर्थिक अस्थिरता र सामाजिक असमानता जस्ता दबाबका घरेलु मुद्दाहरूलाई सम्बोधन गर्न असफल भएको छ। चीनको रणनीतिक अतिक्रमण र मुइज्जुको शासन असफलताको संयोजनले माल्दिभ्सको लागि एक अन्धकार चित्र चित्रण गर्दछ, जिम्मेवार नेतृत्वको तत्काल आवश्यकता र राष्ट्रको हित र स्वायत्तताको रक्षा गर्न दृढ प्रतिबद्धतालाई हाइलाइट गर्दछ।
यी घटनाक्रमहरूको प्रकाशमा, अन्तर्राष्ट्रिय समुदायले माल्दिभ्सको अवस्थालाई नजिकबाट अनुगमन गर्न र देशको सार्वभौमसत्ता र स्थायित्वमा खलल पार्ने कुनै पनि कार्यका लागि यसको नेतृत्वलाई जवाफदेही बनाउन आवश्यक छ। माल्दिभ्सका जनतालाई उनीहरूको स्वतन्त्रताको रक्षा गर्न र उनीहरूको मौलिक अधिकार र स्वतन्त्रतालाई खतरामा पार्ने बाह्य दबाबहरूको प्रतिरोध गर्न सहयोग गर्न ठोस प्रयासहरू गरिनुपर्छ।
माल्दिभ्स चौराहेमा उभिएको छ, आफ्नो सार्वभौमसत्ता जोगाउन र चिनियाँ जबरजस्तीको साइरन कलको बीचमा फसेको छ। चीनसँग भएको रक्षा सहयोग सम्झौताले माल्दिभ्स र फराकिलो क्षेत्रका लागि विपत्ति निम्त्याउन सक्ने खतरनाक ग्याम्बिटलाई प्रतिनिधित्व गर्दछ। चीन समर्थक अडान र लोकतान्त्रिक सिद्धान्तहरूको बेवास्ताबाट चिनिने राष्ट्रपति मुइज्जुको नेतृत्वले देशको कमजोरीलाई मात्र बढाउँछ। मालदिभ्सले आफ्नो सार्वभौमसत्ता पुन: दावी गर्नुपर्दछ र विदेशी प्रभाव र हेरफेरको बन्धनबाट मुक्त, आफ्नै मार्ग चार्ट गर्नुपर्दछ। प्रजातन्त्र र स्वाधीनताको दियोलाई चिनियाँ आधिपत्यको अतिक्रमण छायाँले धमिलो पार्नु हुँदैन।
