चीनसँग सम्बन्धित प्रभाव अभियानले जापानको राजनीतिक नेतृत्व र लोकतान्त्रिक प्रक्रियालाई लक्षित गरेको खुलासा भएपछि जापानले विदेशी प्रभाव सञ्चालनबारे गम्भीर चेतावनी दिएको छ। अनुसन्धानहरूमा समन्वित अभियानहरू चीनसँग जोडिएको देखिएपछि जापानी अधिकारीहरूले तत्काल प्रतिरोधात्मक उपाय आवश्यक भएको बताएका छन्। प्रविधि कम्पनीहरू र अनुसन्धान संस्थाहरूका प्रतिवेदनमा आधारित यी खुलासाले यस्तो गतिविधि लोकतान्त्रिक शासनको आधारमै चुनौती हुने अधिकारीहरूले बताएका छन्।

एआई प्रयोग गरेर प्रभाव अभियानको योजना

विवादको केन्द्रमा फेब्रुअरीमा सार्वजनिक भएको एउटा प्रतिवेदन छ, जसमा एउटा चिनियाँ कानुन कार्यान्वयन निकायसँग सम्बन्धित व्यक्तिले कृत्रिम बुद्धिमत्ता उपकरण प्रयोग गरेर जापानी राजनीतिक नेतामाथि गोप्य प्रभाव अभियान सञ्चालन गर्ने योजना बनाएको खुलासा गरिएको थियो। प्रतिवेदन अनुसार उक्त योजनाको लक्ष्य जापानकी प्रधानमन्त्री साने ताकाइचीको प्रतिष्ठा कमजोर बनाउनु थियो।

जापानका प्रमुख मन्त्रिपरिषद् सचिव मिनोरु किहाराले जनवरी २७ मा आयोजित नियमित पत्रकार सम्मेलनमा विदेशी प्रभाव अभियानलाई “राष्ट्रिय सुरक्षामाथिको खतरा” भन्दै यस्तो गतिविधिले स्वतन्त्र चुनाव र स्वतन्त्र प्रेसजस्ता लोकतान्त्रिक आधारभूत सिद्धान्तलाई कमजोर बनाउन सक्ने चेतावनी दिए।

बहुपरत सूचना अभियानको प्रयास

प्रतिवेदन अनुसार चीनसँग सम्बन्धित प्रयोगकर्ताले एआई प्रणाली प्रयोग गरी बहुपरत सूचना अभियान डिजाइन गर्ने प्रयास गरेको थियो। यो अनुरोध सन् २०२५ अक्टोबरको मध्यतिर आएको थियो, जब ताकाइचीले भित्री मंगोलियामा रहेका जातीय अल्पसंख्यकहरूप्रति चीनको नीतिको आलोचना गरेकी थिइन्।

मानव अधिकारसम्बन्धी सार्वजनिक कार्यक्रममा उनले मंगोलियन समुदायमाथि लगाइएका प्रतिबन्धहरूको निन्दा गरेकी थिइन्। चीनले पछिल्ला वर्षहरूमा सो क्षेत्रमा मन्दारिन भाषामात्र प्रयोग हुने शिक्षा नीति विस्तार गरेको छ, जसलाई आलोचकहरूले अल्पसंख्यक समुदायलाई समाहित गर्ने व्यापक अभियानको हिस्सा मान्छन्।

ताकाइचीविरुद्ध अनलाइन अभियान

प्रतिवेदन अनुसार प्रयोगकर्ताले ताकाइची जापानको सत्तारुढ लिबरल डेमोक्रेटिक पार्टीको नेतृत्वका लागि प्रमुख दाबेदार बन्ने सम्भावना रहेको संवेदनशील समयमा उनको छवि बिगार्ने योजना तयार गर्न एआईलाई निर्देशन दिएको थियो।

रणनीतिमा सामाजिक सञ्जालमा उनको आलोचना बढाउने, आप्रवासनसम्बन्धी प्रस्तावहरूको आलोचना गर्ने तथा विदेशी बासिन्दा बनेर जापानी सांसदहरूलाई गुनासो पठाउने योजना समावेश थियो। यसमा नक्कली खाताहरू प्रयोग गरेर बढ्दो जीवनयापन खर्चका लागि ताकाइचीलाई दोष दिने तथा अमेरिकी कृषि भन्सारका कारण उत्पन्न असन्तुष्टिलाई भड्काउने सुझाव पनि दिइएको थियो।

प्रविधि कम्पनीले भने यस्तो सहयोग अस्वीकार गरेको र पछि सोही प्रयोगकर्ताले अभियानको प्रगतिसम्बन्धी प्रतिवेदन तयार गर्न पनि प्रयास गरेको पत्ता लागेको जनाएको छ।

सामाजिक सञ्जालमा समन्वित गतिविधि

अनुसन्धानकर्ताहरूले पछि ताकाइचीबारे समन्वित सन्देश पोस्ट गर्ने सामाजिक सञ्जाल खाताहरू पहिचान गरेका थिए। अक्टोबर २०२५ को अन्त्यतिर केही खाताहरूले प्रधानमन्त्रीलाई अतिवादी दक्षिणपन्थी नेता देखाउने ह्यासट्याग प्रयोग गरेका थिए।

नोभेम्बरसम्म ती खाताहरूले अंग्रेजी भाषामा पनि पोस्ट गर्दै ताइवानसम्बन्धी ताकाइचीका टिप्पणीको आलोचना गरेका थिए। यसले अभियान घरेलु मात्र नभई अन्तर्राष्ट्रिय दर्शकलाई लक्षित गरिएको संकेत दिएको अनुसन्धानकर्ताहरूले बताएका छन्।

सयौँ खाताहरूको नेटवर्क

वाशिङ्टनस्थित ‘फाउन्डेसन फर डिफेन्स अफ डेमोक्रेसीज’ नामक अनुसन्धान संस्थाले सार्वजनिक गरेको अर्को प्रतिवेदनले ३३० भन्दा बढी सामाजिक सञ्जाल खाताहरूको नेटवर्क पहिचान गरेको छ, जसले चीनसमर्थक सन्देशहरू फैलाउँदै विभिन्न देशका राजनीतिक नेताहरूलाई लक्षित गरेको थियो। विश्लेषण अनुसार ‘एक्स’ र ‘टम्बलर’ प्लेटफर्ममा सञ्चालित दर्जनौँ खाताहरूले ताकाइचीको चुनावी सफलताको आसपास उनको आलोचना गर्ने सन्देश फैलाएका थिए।

यी पोस्टहरूले उनलाई अवैध वा सैन्यवादी नेताका रूपमा चित्रित गर्दै भ्रष्टाचारका आरोपहरू पनि प्रसारित गरेका थिए।

‘स्प्यामोफ्लाज’ प्रभाव अभियान

साइबर सुरक्षा विश्लेषकहरूले यो अभियानलाई चीनसँग सम्बन्धित लामो समयदेखि चलिरहेको “स्प्यामोफ्लाज” वा “ड्रागनब्रिज” प्रभाव नेटवर्कसँग मिल्दोजुल्दो बताएका छन्। यी नेटवर्कहरू सन् २०१७ देखि सक्रिय रहेको र ठूलो संख्यामा समन्वित खाताहरू प्रयोग गरेर राजनीतिक सन्देश फैलाउने गरेको बताइएको छ। कहिलेकाहीँ यस्ता खाताहरूले विश्वसनीय देखिन सरकारी संस्था वा अभियानको नक्कल पनि गर्ने गर्छन्।

जापान बाहिर पनि लक्षित अभियान

अनुसन्धान अनुसार यही नेटवर्कले अमेरिकाका पूर्वराष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पलाई पनि लक्षित गर्दै अमेरिकी लागुऔषध र सीमा नीतिको आलोचना गर्ने पोस्टहरू प्रसारित गरेको थियो। यस अभियानको उद्देश्य प्रत्यक्ष रूपमा ठूलो जनतालाई प्रभावित गर्नु भन्दा पनि सामाजिक सञ्जालको वातावरणमा केही कथनहरू फैलाएर ती कथनहरू स्वतः फैलिन दिने रहेको विश्लेषकहरू बताउँछन्।

एशिया-प्रशान्त क्षेत्रमा बढ्दो चिन्ता

साइबर सुरक्षा विज्ञहरूले पछिल्ला वर्षहरूमा चीनसँग सम्बन्धित सूचना अभियान विशेषगरी एशिया–प्रशान्त क्षेत्रमा विस्तार भएको चेतावनी दिएका छन्। जापान–ताइवान सम्बन्ध, दक्षिण चीन सागर विवाद, भारत र फिलिपिन्सका राजनीतिक घटनाक्रमजस्ता विषयहरूमा पनि समन्वित सन्देश अभियान चलाइएको प्रतिवेदनहरूमा उल्लेख छ।

जापानको प्रतिक्रिया

जापानी अधिकारीहरूले यस्ता गतिविधिले चुनावी प्रक्रिया र सार्वजनिक बहसलाई प्रभावित पार्न सक्ने बताएका छन्। ताकाइचीको कार्यालयका प्रवक्ताले पनि जापानको चुनावसँग सम्बन्धित विदेशी सामाजिक सञ्जाल गतिविधिबारे सरकार सचेत रहेको र यसलाई गम्भीर राष्ट्रिय सुरक्षा मुद्दाका रूपमा हेरिएको बताएका छन्। चीनले भने यी आरोप अस्वीकार गर्दै यस्ता अनुसन्धान निष्कर्षलाई आधारहीन भन्दै आएको छ।

डिजिटल युगमा लोकतन्त्रको चुनौती

यस घटनाले डिजिटल युगमा भूराजनीतिक प्रतिस्पर्धा कसरी नयाँ स्वरूपमा विकसित भइरहेको छ भन्ने देखाएको छ। कृत्रिम बुद्धिमत्ता, सामाजिक सञ्जाल र समन्वित अनलाइन नेटवर्कहरू राजनीतिक सञ्चारका मुख्य माध्यम बन्दै जाँदा बाह्य शक्तिहरूले सीमा पार गरेर सार्वजनिक धारणा प्रभावित गर्ने सम्भावना पनि उल्लेखनीय रूपमा बढेको विश्लेषकहरूको भनाइ छ।