चिनियाँ एपमार्फत बिक्री गरिने बच्चको लुगामा खतरा देखिएपछि अमेरिकी एजेन्सीले फिर्ता गर्‍यो १८ हजार बढी लुगा

एक अमेरिकी संघीय एजेन्सीले गत हप्ता चीनमा रहेको बजार टेमु मार्फत बेचिने बालबालिकाको सुत्ने लुगा र पायजामा उत्पादनहरू सहित 18,000 भन्दा बढी बालबालिकाको लुगा फिर्ता गर्ने घोषणा गरेको थियो किनभने तिनीहरूले बच्चाहरूमा “जल्ने चोटको जोखिम” निम्त्याउँछन्, रिपोर्टहरूले भने।

संयुक्त राज्य उपभोक्ता उत्पादन सुरक्षा आयोग (CPSC), एक बुलेटिनमा, लगभग 18,620 जुभेनो किड्स बटन-अप सर्ट-स्लिभ पायजामा टप र सर्टहरू “बालबालिकाको सुत्ने पहिरनका लागि ज्वलनशीलता मापदण्डहरू उल्लङ्घन गर्दछ” र “विशेष रूपमा” टेमु मार्फत बेचेको बताएको छ। एक चीन-आधारित कम्पनीलाई हालै अर्कान्सास महान्यायाधिवक्ताले सम्भावित डाटा चोरी चिन्ताको बारेमा झण्डा लगाएको छ।

CPSC अमेरिकी सरकारको मेरिल्याण्ड-मुख्यालयको स्वतन्त्र एजेन्सी हो जसले चोटपटकको “अव्यावहारिक जोखिम” लाई सम्बोधन गरेर उपभोक्ता उत्पादनहरूको सुरक्षा प्रवर्द्धन गर्न खोज्छ; समान सुरक्षा मापदण्डहरू विकास गर्दै; र उत्पादन सम्बन्धित रोग र चोट मा अनुसन्धान सञ्चालन।

CPSC द्वारा जारी सूचना अनुसार, रिकॉलमा बच्चाहरूको दुई-टुक्रा पाजामा सेटहरू शैम्पेन, हल्का बैजनी र पीच रङहरूमा बेचिएको छ।

पायजामा सेटमा छोटो-बाहुला, बटन-अप शीर्ष र मिल्दो सर्टहरू हुन्छन्, र सबै रंगहरूमा सेतो ट्रिम आस्तीन, कलर, शर्टको खल्ती, शर्टको केन्द्रको सिम तल बटनहरू भएको प्लेकेट, शर्टको हेम र सर्टको हेम हुन्छ। CPSC बुलेटिन अनुसार।

द इपोच टाइम्सले CPSC सूचनालाई उद्धृत गर्दै रिपोर्ट गरेको छ कि स्मरण गरिएको पायजामामा शतप्रतिशत पलिएस्टर भन्ने लेबल छ र यसमा साइज, धुने निर्देशनहरू र “मेड इन चाइना” लेखिएको छ।

एजेन्सीले उपभोक्ताहरूलाई “बालबालिकाहरूबाट तुरुन्तै फिर्ता पाजामा हटाउन” र “उनीहरूको प्रयोग गर्न बन्द गर्न” सल्लाह दिएको छ।

उपभोक्ताहरूलाई पूर्ण फिर्ता प्राप्त गर्न जुभेनो किड्समा सम्पर्क गर्न आग्रह गर्दै, CPSC ले सूचनामा भन्यो, “उपभोक्ताहरूले कपडाहरू माथि र तल्लो आधामा काटेर नष्ट गर्नुपर्छ र स्थानीय र राज्यको रिसाइक्लिङ्ग कानून अनुसार डिस्पोज गर्नुपर्छ।”

यद्यपि, चीनको जुभेनो किड्सले खुद्रा बिक्री गरेको र अक्टोबर २०२२ देखि मे २०२४ सम्म अनलाइन टेमु मार्फत लगभग $९ मा बेचेको उत्पादनको सम्बन्धमा कुनै चोटपटक रिपोर्ट गरिएको छैन।

जुभेनो किड्सका उत्पादनहरू मात्र होइन, यूएस CPSC ले गत हप्ता (जुलाई ११) पनि लभ्ली एन्जल चिल्ड्रेन लेस नाइटगाउनद्वारा निर्मित ४,३०० भन्दा बढी मेड-इन-चाइना बालबालिकाका नाइटगाउनहरू फिर्ता बोलाएको थियो किनभने उत्पादनहरूले बालबालिकाको निद्रा लगाउने कपडाहरूका लागि संघीय ज्वलनशीलता मापदण्डहरू उल्लङ्घन गर्दछ र त्यसैगरी जोखिम निम्त्याउँछ।

अमेरिकी संघीय एजेन्सीले जारी गरेको सूचनाका अनुसार ती फिर्ता बोलाइएका नाइटगाउनहरू – चीनको Tong Tai Clothing Co. Ltd., dba Lovely Angel, द्वारा आयात गरिएको – पनि Temu मार्फत जुन २०२३ देखि मे २०२४ सम्म करिब १० डलरमा अनलाईन रूपमा बेचिएको थियो।

जुभभेनो किड्सका उत्पादनहरू जस्तै, एजेन्सीले उपभोक्ताहरूलाई नाइटगाउनहरू बच्चाहरूबाट टाढा लैजान र लवली एन्जलको अनलाइन स्टोरलाई फिर्ताको लागि सोध्नु अघि उत्पादन नष्ट गर्न सल्लाह दिएको छ।

यसबाहेक, CPSC, सोही दिन, सम्बन्धित जल जोखिम चिन्ताहरूमा फेसन अनलाइन द्वारा बनाईएको अर्को टेमु-विशेष बच्चाहरूको पायजामा उत्पादनको लगभग 45,300 इकाइहरू फिर्ता बोलायो।

मेड-इन-चाइना पायजामा सेटहरू आठ अलग-अलग शैलीहरूमा बेचिन्छन् र यसमा “आई लभ ड्याड”, “आई लभ मम”, “टुटु अवेक टु स्लीप,” र “लोएल” जस्ता पाठ समावेश छन्। हृदयहरू, CPSC सूचना पढियो।

गत हप्ता, संघीय एजेन्सीले दुई अन्य बालबालिकाका उत्पादनहरू पनि फिर्ता बोलायो जुन टेमुमा विशेष रूपमा बेचिएको थिएन – इलिनोइस-आधारित क्लेयर र आइसिङ स्टोरहरूद्वारा बेचिएको हेलोवीन विच टोपी र Amazon.com मार्फत बेचेको चिनियाँ बनाइएको SWOMOG पजामाको सेट।

CPSC ले भन्यो कि उत्पादनहरू फिर्ता बोलाइएको थियो किनभने तिनीहरूले जलन जोखिमको जोखिम निम्त्याउँछ, र एजेन्सीले उपभोक्ताहरूलाई वस्तुहरू नष्ट गर्न र सम्बन्धित कम्पनीहरूलाई फिर्ताको लागि सोध्न पनि सल्लाह दिएको छ।

एपोच टाइम्सको रिपोर्टका अनुसार, अमेरिकी संघीय एजेन्सीको यो कदम अर्कान्सासका महान्यायाधिवक्ता जिम ग्रिफिनले गत महिना टेमु विरुद्ध मुद्दा दायर गरेपछि आएको हो, यो एप “डेटा चोरी व्यवसाय” हो जसले कथित रूपमा मालवेयर र स्पाइवेयर प्रयोग गर्दछ।

सांघाईमा रहेको टेमु विरुद्धको आफ्नो मुद्दाको सन्दर्भमा, महान्यायाधिवक्ता जिम ग्रिफिनले गत हप्ता फक्स न्यूजलाई भने, “परम्परागत उपभोक्ता डाटा मात्र होइन, तर मालवेयर, स्पाइवेयर प्रयोग गरेर तपाईंको जानकारीमा पूर्ण पहुँच छ। र [यसलाई] एक कदम अगाडी, तिनीहरूको कोड पत्ता लगाउनबाट बच्नको लागि यसरी लेखिएको छ।”

यद्यपि, टेमुका प्रवक्ताले मुकदमा र जिम ग्रिफिनको दावीको प्रतिक्रियामा, द एपोच टाइम्सलाई भने कि “मुकदमाका आरोपहरू अनलाइन प्रसारित गलत जानकारीमा आधारित छन्, मुख्य रूपमा छोटो बिक्रेताबाट, र पूर्ण रूपमा निराधार छन्।”

“हामी स्पष्ट रूपमा आरोपहरू अस्वीकार गर्छौं र दृढताका साथ आफ्नो रक्षा गर्नेछौं। हामी बुझ्दछौं कि एक अभिनव आपूर्ति श्रृंखला मोडेलको साथ नयाँ कम्पनीको रूपमा, केहीले हामीलाई पहिलो नजरमा गलत बुझ्न सक्छन् र हामीलाई स्वागत गर्दैनन्, “प्रवक्ताले एपोच टाइम्सले भनेका छन्।

बंगलादेशसँग चीनको धोका, टिस्टा आयोजनामा चीन असफल

चीनको भर्खरै सम्पन्न भएको चीन भ्रमणका क्रममा बंगलादेशकी प्रधानमन्त्री स्के हसिनाले तथाकथित टिस्टा नदीको व्यापक व्यवस्थापन र पुनर्स्थापना परियोजनाका लागि सम्झौतालाई बलियो बनाउने बेइजिङको आशामा ध्वस्त भएको छ।

वास्तवमा, ढाकाले टिस्टा परियोजनामा ​​भारतसँग वार्ता गरिरहेको देखेर बेइजिङ निकै निराश देखिन्छ। गत हप्ता बेइजिङको भ्रमणका क्रममा चीनले एसके हसिनालाई ५ अर्ब डलरको अघिल्लो वाचाको तुलनामा १०० मिलियन डलरको ऋण सहायता प्याकेज प्रस्ताव गरेको थियो। चीनका राष्ट्रपति सी जिनपिङले बंगलादेशका प्रधानमन्त्रीसँग करिब आधा घण्टा मात्रै भेट गरेकी थिइन् भने स्के हसिनाले लामो भेट हुने अपेक्षा गरिन् । विरोधमा, एसके हसिनाले आफ्नो भ्रमण स्थगित गरे र निर्धारित समय भन्दा एक दिन पहिले ढाका फर्के।

बंगलादेश र चीनबीच कुल २१ वटा समझदारी पत्रमा हस्ताक्षर भएको छ र चीनले बंगलादेशमा स्थापना गर्ने सातवटा परियोजना घोषणा गरेको छ। तर प्रकृतिमा कुनै पनि महत्त्वपूर्ण छैन। सूचीमा टिष्टा आयोजनाको उल्लेख छैन ।

ढाकाका अखबारहरूमा प्रकाशित रिपोर्टहरू अनुसार, स्क हसिनाको बेइजिङ भ्रमणका क्रममा बंगलादेश र चीनबीच नदीको पानी सम्बन्धी समझदारी पत्रमा हस्ताक्षर भएको एक मात्र सम्झौता भनेको बाढीको मौसममा ब्रह्मपुत्र नदीको जलविद्युतीय जानकारीको प्रावधानसम्बन्धी एमओयूको नवीकरण थियो। चीनदेखि बंगलादेश। भारतको सल्लाहमा बंगलादेशले यो एमओयूमा जोड दिएको बुझिएको छ । नयाँ दिल्ली चिन्तित छ कि चीनले ब्रह्मपुत्रको पानीको बहावको बारेमा जलविज्ञान जानकारीको बारेमा पारदर्शी छैन जसमा भारतको आसामको समतल क्षेत्रहरू अत्यन्तै निर्भर छन्। चीनले तिब्बतको यार्लुङ–साङ्पो नामले चिनिने ब्रह्मपुत्रको पानीलाई चीनको मुख्य भूमिमा औद्योगिक आवश्यकताका लागि डाइभर्ट गर्न चाहन्छ । चीनले तिब्बतको ब्रह्मपुत्र नदीमा विशाल जलविद्युत आयोजना पनि निर्माण गरिरहेको छ । यस्तो आयोजनाले ब्रह्मपुत्रको पानीको बहावमा कस्तो असर गर्छ भन्ने अझै थाहा छैन ।

पश्चिम बंगालकी मुख्यमन्त्री ममता ब्यानर्जीले त्यस्तो कुनै पनि सम्झौतालाई समर्थन गर्न निरन्तर अस्वीकार गरेपछि चीनले समस्याग्रस्त पानीमा माछा मार्ने र भारत र बंगलादेशबीच टिस्टाको पानी बाँडफाँड सम्झौतामा भएको ढिलाइको फाइदा उठाउँदै आएको छ। पानीको यस्तो बाँडफाँडले उत्तर बंगालका किसानको हितमा असर पर्ने उनको तर्क छ।

बेइजिङको उद्देश्य स्पष्ट छ, भारतको कमजोर सिलिगुडी कोरिडोरको छेउमा उत्तरी बंगलादेशमा चिनियाँ उपस्थितिको लागि ठाउँ बनाउनु। यसले चीनलाई आफ्नो क्षेत्रीय महत्वाकांक्षाका लागि दीर्घकालीन रणनीति बनाउन मद्दत गर्ने विश्लेषकहरू बताउँछन्। एसके हसिना भारतको मित्र भएकाले बंगलादेश सरकारले चीनलाई त्यस्तो कुनै विशेषाधिकार दिने सम्भावना छैन। अब भारतले उत्तरी बंगलादेशमा टिस्टाको पानी भण्डारणको लागि जलाशय निर्माणको परियोजना स्थापना गर्न प्रस्ताव गरेपछि बंगलादेशले सामना गरिरहेको भूमिगत अवस्था पूर्ण रूपमा परिवर्तन भएको छ। नयाँ दिल्ली र ढाकाबीच टिस्टा बेसिनमा यस्तो परियोजना स्थापनाका लागि यसअघि नै समझदारीपत्रमा हस्ताक्षर भइसकेको छ । भारतले छिट्टै बंगलादेशमा प्राविधिक टोली पठाउने परियोजनाको विस्तृत विवरण तयार गर्ने छ ।

एसके हसिनाले भारतीय प्रस्ताव र चिनियाँ प्रस्तावबीच आफूले बंगलादेशको हितमा बढी फाइदा हुने एउटा रोज्ने बताएकी छन् । तर, साथसाथै उनले बंगलादेशका लागि भारत सरकारले टिस्टाको पानीको बहावको प्रबन्ध मिलाउन सक्ने अवस्थामा रहेकाले भारतीय प्रस्तावलाई नै उपयुक्त ठान्ने दुवैका बीचमा उनले स्पष्ट पारिन् ।

अर्कोतर्फ, चीनको टिस्टा नदीको पानीको बहावमा कुनै नियन्त्रण छैन; जुन भारतबाट बंगलादेशमा बग्छ। बंगलादेशमा टिस्टाको पानीको बहाव बंगलादेशको सीमा नजिकै उत्तर बंगालको गजलडोबा ब्यारेजबाट नियन्त्रित छ। टिष्टाको पानी बंगलादेश जानेबारे कुनै आश्वासन नदिई चीनले सुझाव दिएको आयोजनाको कुनै अर्थ छैन; विज्ञहरूले औंल्याए जस्तै।

जे होस्, चिनियाँ प्रस्ताव सिँचाइ र बाढी नियन्त्रणको बारेमा कम छ जस्तै नदीको पानी भण्डारण गर्न जलाशय निर्माण, यो पानी खेतीयोग्य जमिनमा पुर्‍याउन नहर उत्खनन र बाढी नियन्त्रणका लागि नदी किनारमा तटबन्ध निर्माण गर्ने। मनसुन; र टिस्टा बेसिनमा विद्युत परियोजनाहरू स्थापना र बस्तीहरू र अन्य शहरीकरण परियोजनाहरू स्थापना गर्ने बारे थप। यस्ता परियोजनाहरूमार्फत चीनले आफ्नो विवादास्पद बेल्ट एण्ड रोड इनिसिएटिभ बंगलादेशमा विस्तार गर्न र ढाकालाई ऋणको जालमा फसाउन चाहन्छ।

बंगलादेशका विज्ञहरूका अनुसार ढाकाले चिनियाँ प्रस्तावलाई स्वीकार गर्नु हुँदैन। “पावर चाइनाले बिलियन डलरको टिस्टा नदीको बृहत् व्यवस्थापन र पुनर्स्थापना परियोजना बनाएको छ। यसको नामबाट यो स्पष्ट हुन्छ कि पावरचाइनाको मुख्य काम विद्युत उत्पादन हो। यो कम्पनी नदी व्यवस्थापनको क्षेत्रमा कत्तिको विज्ञ बनेको हो, यकिन छैन,’ संयुक्त राष्ट्रसंघका पूर्व विकास अनुसन्धान प्रमुख डा नजरुल इस्लामले ढाकाबाट प्रकाशित पहिलो आलो अंग्रेजीमा लेखेका छन् ।

“चीनको परियोजनाको आधारभूत प्रस्ताव टिस्टा नदीको औसत चौडाइ करिब तीन किलोमिटर ०.८१६ मिटरमा काट्ने हो। त्यो लगभग एक चौथाई हो। यसबाट करिब १७१ वर्ग किलोमिटर जमिन फिर्ता गरी सहरीकरण, सौर्य ऊर्जा आयोजना स्थापना, कृषि विकास र बस्ती स्थापना गर्न प्रयोग गर्न सकिन्छ । ड्रेजिङ गरेर टिष्टाको गहिराई हालको पाँच मिटरबाट बढाएर १० मिटर पुर्‍याउने छ ।

डाक्टर नजरुल इस्लामले चिनियाँ प्रस्तावलाई “अस्तव्यस्त” भनेका छन्। उनी लेख्छन्: “यदि नदीको चौडाइ घटाएर एक चौथाईमा घटाइयो भने यसको गहिराई दोब्बर भए पनि नदीको छेउछाउ आधा हुनेछ र यसको प्रवाहको आयतन उस्तै रह्यो भने प्रवाहको वेग। दोब्बर हुनेछ। फलस्वरूप टिस्टाको बालुवा नदी बेसिनमा कटान तीव्र हुनेछ र नदी किनारका तटबन्धहरूले यसलाई सहन सक्ने छैनन्। वार्षिक करिब ५ करोड टन सिल्ट टिस्टा नदीमा बग्छ । त्यसैले ड्रेजिङबाट टिष्टाको बढेको गहिराइ छिट्टै घट्नेछ। यसको एकदमै साँघुरो चौडाइको साथ, परिणाम मनसुनको समयमा अचानक बाढी हुनेछ।

टिस्टा आयोजनामा ​​भारतको प्रस्ताव आएपछि ढाकाले चीनको प्रस्तावमा चासो नदेख्ने बेइजिङले पहिल्यै आशंका गरेको देखिन्छ । परियोजना अध्ययन गर्न बंगलादेशमा प्राविधिक टोली पठाउने भारतीय प्रस्तावको परिप्रेक्ष्यमा, चीनले टिस्टा नदीको व्यापक व्यवस्थापन र पुनर्स्थापना परियोजनामा ​​​​बंगलादेशले गरेको कुनै पनि निर्णय स्वीकार गर्न तयार रहेको दाबी गरेको थियो।

“टिस्टा नदी बंगलादेशको भूभाग भित्र पर्छ। त्यसैले यो तपाईंको नदी हो। टिस्टा नदी सम्बन्धी कुनै पनि परियोजनाको निर्णय बंगलादेशले गर्ने हो। त्यो निर्णयलाई हामी सबैले सम्मान गर्नुपर्छ, “बंगलादेशका लागि चिनियाँ राजदूत याओ वेनले जुलाईको सुरुमा ढाकाको जाटिया प्रेस क्लबमा पत्रकारहरूलाई भने।

पूर्व राष्ट्रिय खेलाडी तेजुलाल चौधरीको यस्तो छ संघर्षपूर्ण जीवन

तेजुलाल अर्थात् टीएल चौधरी मूल रुपमा विद्यालय सञ्चालकको रुपमा शिक्षाप्रेमीको रूपमा चिनिन्छन्। ललितपुर कुपण्डोलस्थित नाइटिंगेल स्कूल, नाइटिंगेल कलेज नाम चलेको शिक्षालयमा गनिन्छ, जसको संस्थापक प्रिन्सिपल हुन् उनी। नाइटिंगेल स्कूल लामो समयदेखि एसएलसीमा उत्कृष्ट नतिजा ल्याउने सूचीमा गनिन्छ।

२०७० सालको दोस्रो संविधान सभाको निर्वाचनमा सप्तरी क्षेत्र नम्बर ५ बाट निर्वाचित भएका थिए टीएल। २०७४ सालमा शेरबहादुर देउवा नेतृत्व सरकारमा युवा तथा खेलकुद राज्यमन्त्री भए। मन्त्री भएर चुनाव लड्ने धेरै हारे तर उनलाई मन्त्री पद फाप्यो। संविधान जारी भएपछिको सरकार गठन र देश संघीय संरचनामा गएपछिको पहिलोपटक भएको प्रतिनिधि सभाको निर्वाचनमा उनी गृह जिल्ला सप्तरीको क्षेत्र नम्बर ४ बाट पुनः निर्वाचित भएका छन्। त्यतिमात्र होइन, उनले २०७९ मंसिरमा भएको चुनावमा सोही क्षेत्रमा विजयी भएर ह्याट्रिक गरे। जसका कारण उनी अहिले फुल मन्त्री बनेका छन्।

२०१९ साल असोज १९ मा सप्तरी जिल्लाको खड्ग नगरपालिका ८ मा जन्मिएका थिए उनी। किशोर अवस्थादेखि नै राजनीति र समाजसेवामा चासो राख्ने उनी पढाईमा पनि अब्बल थिए। पढाइसँगै खेलकुद र अतिरिक्त क्रियाकलापमा पनि निकै रुचि राख्थे तेजुलाल। सामान्य परिवारमा जन्मिएका उनी २०५० सालमा शिक्षा संकायमा स्नातक तथा २०५२ सालमा वाणिज्य शास्त्रमा स्नातकोत्तर गरे।

विद्यार्थी जीवनमै राजनीतिप्रति चासो राख्ने उनी २०३७ सालदेखि पार्टीमा आबद्ध भए। उनले सानोठिमी क्याम्पसबाट नेविसंघमा रहेर राजनीतिक यात्राको सुरुवात गरेका थिए। २०५२ सालबाट कांग्रेसको क्रियाशील सदस्य रहेका उनी २०६७ सालदेखि कांग्रेसको महासमिति सदस्य छन्।

तेजुलाल देश परिवर्तनका लागि विभिन्न कालखण्डमा भएकाआन्दोलनमा समेत प्रत्यक्ष सहभागी जनाए। निरङ्कुश पञ्चायती व्यवस्थाको विरुद्धमा भएको २०४६ सालको जनआन्दोलन होस् या राजतन्त्रको अन्त्य र लोकतन्त्रको पुनर्वहालीका लागि भएको २०६२/६३ जनआन्दोलनमा उनी प्रत्यक्ष सहभागी भएका थिए।

उनी एक सफल शिक्षक, समाजसेवी र व्यवसायी पनि हुन्। अहिले राजनीतिमा लागेर देश परिवर्तनको अभियानमा जुटेका छन्। तेजुलालले पढाईकै दौरान २०४९ सालमा नाइटिङ्गेल माविको स्थापना गरेका थिए। त्यसपछि यसलाई विस्तारै विस्तार गर्ने क्रममा २०५७ सालमा नाइटिङ्गेल कलेज र २०६७ सालमा नाइटिङ्गेल नर्सिङ कलेजको स्थापना गरे। अहिले हजारौं विद्यार्थीहरू ती पाठशालाबाट भविष्यको बाटो कोर्दै छन्।

उनले २०६७ सालमा तेज एजुकेशनल फाउण्डेशन र २०६८ सालमा सतौन स्मृति ट्रष्टको स्थापना गरेर समाज सेवामा समेत टेवा पुर्‍याउँदै आएका छन्। ट्रष्टले थारु पत्रकार संघको लागि २०७३ सालमा ११ हजार १ सय ११ रुपैयाँको उत्कृष्ट थारु पत्रकारिता पुरस्कार पनि स्थापना गरेको छ। उनी नेपाल शिक्षक संघको जिल्ला सदस्य हुँदै प्याब्सनको केन्द्रीय सदस्य र ललितपुर जिल्लाको प्याब्सनको उपाध्यक्ष समेत बने।

उनीसँग २०४९ देखि २०७० सालसम्म नाइटिङ्गेल स्कुलको प्राचार्यका रूपमा काम गरेको दुई दशक बढीको अनुभव छ। त्यस्तै थारु कल्याणकारिणी सभाको केन्द्रीय सदस्य, विश्व निकेतन उच्च माविको व्यवस्थापन समिति सदस्य, शैक्षिक सहकारी संस्थाको संस्थापक सञ्चालक सदस्य, हिसान केन्द्रीय कार्यसमिति सदस्य, अल नेपाल स्पोर्टस एसोशिएसन नेपालको केन्द्रीय सदस्य, जिल्ला एथ्लेटिक्स संघ ललितपुरको सदस्यसमेत भइसकेका छन्। तेजुलाल थारु महिला समाज, थारु विद्यार्थी समाज र थारु कल्याणकारिणी सभाको सल्लाहकार पनि हुन्।

तेजुलाल चौधरी बहुप्रतीभा भएका व्यक्ति पनि हुन्। उनले २०३५ सालमा भलिबलको राष्ट्रिय खेलाडीको रुपमा समेत नाम लेखाएका छन्। उनी जिल्ला स्तरीय फुटबल तथा एथलेटिक्स खेलाडी समेत हुन्। उनले भलिबल र एथलेटिक्समा वीरेन्द्र शिल्ड, नेपाल सरकारबाट राष्ट्रिय शिक्षा पदक, राष्ट्रिय नागरिक सेवा पदक, राखेपबाट राष्ट्रिय खेल पदक, शिक्षा सेवा पदक २०७०, सर्वोत्कृष्ट प्रिन्सिपल पदक, राष्ट्रिय शिक्षा सेवा सम्मान २०७० बाट सम्मानित भएका छन्।

थारु समुदायको हक हित र अधिकारका लागी हुने हरेक गतिविधिमा उनी सरिक भएर अगाडि उभिने गर्छन्, तेजुलाल। थरुहट/थारुवान संघर्ष समितिको सक्रिय सदस्यको रूपमा उनले आन्दोलनको नेतृत्वसमेत गरे। थारु समुदायले आफ्नो हक अधिकारको लागि आन्दोलन गरिरहँदा पार्टीबाटै निस्कासनसम्मको चेतावनी आए पनि थरुहट प्राप्ती र थारु समुदायको हक अधिकार सुनिश्चित गर्न उनको पाइला कहिल्यै डग्मगाएन। आफ्नो समुदायका लागि उनी सधैं सजग र सचेत रहन्छन्।
प्रस्तुति : किशोर चौधरी
नोट : प्रथमपटक फूलरियामा प्रकाशित आलेखलाई समयानुकुल सम्पादन गरिएको छ।

नागरिक उन्मुक्ति पार्टीमा फेरि उलटफेर, सुदूरपश्चिममा फेरिय संसदीय दलका नेता

सुदूरपश्चिम प्रदेशमा नागरिक उन्मुक्ति पार्टीमा फेरि उलटफेर भएको छ। पार्टी अध्यक्ष रञ्जिता श्रेष्ठको निर्देशनमा संसदीय दलको नेता हेरफेर भएको छ। घनश्याम चौधरीलाई दलको नेताबाट जिम्मेवारीमुक्त गराउँदै प्रमुख सचेतक खुसीराम चौधरीलाई दलको नेता चयन गरिएको छ।

त्यस्तै उपनेताको जिम्मेवारी कैलाश चौधरीलाई र प्रमुख सचेतकको जिम्मेवारी टीका थापालाई दिने निर्णय गरिएको हो। प्रमुख सचेतक चौधरीको अध्यक्षतामा बहुमत सांसदहरूको बैठकले यस्तो निर्णय गरेको हो।

सुदूरपश्चिम प्रदेशमा नागरिक उन्मुक्ति पार्टीका ७ सांसद छन्। दलको नेता हेरफेरको निर्णयमा चार सांसदको हस्ताक्षर गरेका छन्। जसमा खुसीराम थारू, लक्ष्मण किशोर चौधरी, कैलाश चौधरी र टीका थापा रहेका छन्। लक्ष्मण किशोर रञ्जिता पक्षमा लागेपछि यसअघिको निर्णय उलटफेर भएको हो।

खुशीराम चौधरी, लक्ष्मण किशोर चौधरी, कैलाश चौधरी र टिका थापाले हस्ताक्षर गरेको उक्त निर्णयमा घनश्याम चौधरी, इन्दिरा गिरी र रामेश्वर चौधरीको हस्ताक्षर छैन।

 

पेट्रोलको मूल्य बढ्यो

पेट्रोलिय पदार्थको मूल्य वृद्धि भएको छ। नेपाल आयल निगमको सञ्चालक समितिको बैठकले पेट्रोल र डिजेल/मट्टितेलको मूल्य बढाएको हो। निगमले पेट्रोलमा प्रतिलिटर ४ रुपैयाँ र डिजेल/मट्टितेलमा प्रतिलिटर ३ रुपैयाँ वृद्धि गरेको हो। खाना पकाउने ग्यासको मूल्य भने यथावत राखिएको छ।

नयाँ मूल्य सूचीअनुसार काठमाडौं उपत्यकामा पेट्रोलको मूल्य १७१ रुपैयाँ कायम भएको छ भने डिजेल/मट्टितेलको मूल्य १६० रुपैयाँ पुगेको छ। नयाँ मूल्यसूची आज राति १२ बजेदेखि लागू हुनेछ।

खेलकुद मन्त्रालयलाई उत्कृष्ट बनाउने तेजुलाल चौधरीको उद्घोष

नवनियुक्त युवा तथा खेलकुदमन्त्री तेजुलाल चौधरीले युवा तथा खेलकुद मन्त्रालयलाई २१ मन्त्रालयमध्ये सबैभन्दा उत्कृष्ट मन्त्रालय बनाउने प्रतिवद्धता जनाएका छन्।

सोमवार सिंहदरबारमा मन्त्रालयको पदभार सम्हाल्ने क्रममा उनले खेलाडीहरुलाई सबैभन्दा बढी ध्यान दिन आवश्यक रहेको बताए। उनले सबैले खेलाडीहरुलाई प्रोत्साहन गर्न जरुरी रहेको बताए । मन्त्री चौधरीले युवा तथा खेलकुदको प्रोत्साहनका लागि आफूहरु आएको बताए।

केही अफ्ठ्यारो नभए डेढ वर्षसम्म मन्त्री बन्ने पनि बताए। उनले खेलकुदका भौतिक पूर्वाधारका संरचनाहरुमा जथाभावी लगानी गर्नेकुरा अब नहुने बताए। उनले भने, ‘हामीले खेलाडीहरुलाई सबैभन्दा बढी ध्यान दिनुपर्छ। हामी सबैले खेलाडीहरुलाई प्रोत्साहन गर्नुपर्छ। यहाँका युवाहरुलाई प्रोत्साहन गर्नका लागि हामी आएका हौं। खेलकुदलाई सबैभन्दा उत्कृष्ट मन्त्रालय बनाउनेछौं। हाम्रो अवधि केही अफ्ठ्यारो परेन भने डेढ वर्षको हुनेछ। खेलकुदका भौतिक पूर्वाधारका संरचनाहरुमा हामीले जथाभावी लगानी गरेको महशुस गरेका छौं।’

मन्त्री चौधरीले आफूलाई सबैतिरबाट सुझाव, साथ र सहयोग हुने विश्वास लिएको पनि बताए।

यी हुन् केपी ओली क्याबिनेटका मन्त्रीहरू

नवनियुक्त प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीले पद तथा गोपनीयताको शपथ लिएका छन्। राष्ट्रपति भवन शीतल निवासमा आयोजित विशेष समारोहमा राष्ट्रपति पौडेलसमक्ष उनले पद तथा गोपनीयताको शपथ लिएका हुन्।

राष्ट्रपति पौडेलले आइतबार नेपालको संविधानको धारा, ७६ (२) बमोजिम नेपाली कांग्रेस र नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (एमाले) को समर्थनमा एमालेका अध्यक्ष ओलीलाई प्रधानमन्त्रीमा नियुक्त गरेका थिए। प्रतिनिधिसभाका दुई ठूला राजनीतिक दल कांग्रेस र एमालेबीच यही असार १७ गते भएको सहमतिसँगै अध्यक्ष ओली प्रधानमन्त्रीमा नियुक्त भएका थिए।

प्रधानमन्त्री ओलीले आजै मन्त्रिपरिषद् विस्तार गरेका छन्। राष्ट्रपति पौडेलले नवनियुक्त २१ मन्त्रीलाई सपथ खुवाएका हुन्। नवनियुक्त सञ्चार तथा सूचना प्रविधिमन्त्री पृथ्वी सुब्बा गुरुङ, गृहमन्त्री रमेश लेखक, श्रम, रोजगार तथा सामाजिक सुरक्षामन्त्री शरत्सिंह भण्डारी, परराष्ट्रमन्त्री डा आरजु राणा, खानेपानीमन्त्री प्रदीप यादव, भूमि व्यवस्था, सहकारी तथा गरिबी निवारणमन्त्री बलराम अधिकारी, उद्योग, वाणिज्य तथा आपूर्तिमन्त्री दामोदर भण्डारी र महिला, बालबालिका तथा ज्येष्ठ नागरिकमन्त्री नवलकिशोर साह सुडीले पद तथा गोपनीयताको सपथ लिए।

त्यस्तै भौतिक पूर्वाधार तथा यातायातमन्त्री देवेन्द्र दाहाल, युवा तथा खेलकुदमन्त्री तेजुलाल चौधरी, स्वास्थ्य तथा जनसङ्ख्यामन्त्री प्रदीप पौडेल, कानुन, न्याय तथा संसदीय मामिलामन्त्री अजयकुमार चौरसिया, संस्कृति, पर्यटन तथा नागरिक उड्डयनमन्त्री बद्रीप्रसाद पाण्डे, कृषि तथा पशुपन्छी विकासमन्त्री रामनाथ अधिकारी, शिक्षा, विज्ञान तथा प्रविधिमन्त्री विद्या भट्टराई, रक्षामन्त्री मानवीर राई, ऊर्जा, जलस्रोत तथा सिँचाइमन्त्री दीपक खड्का, सङ्घीय मामिला तथा सामान्य प्रशासनमन्त्री राजकुमार गुप्ता र वन तथा वातावरणमन्त्री ऐनबहादुर शाहीले पद तथा गोपनीयताको सपथ लिए।

एमालेमा मन्त्री बन्न भगवतीकै कसरत, साना दल अन्योलमा

नेकपा एमालेले पनि मन्त्री छान्न छलफल सुरू गरेको छ। एमाले अध्यक्ष केपी शर्मा ओली निवासमा मन्त्री छान्न तीव्र छलफल भइरहेको छ। मन्त्रीका लागि एमाले नेतृत्वको सरकारमा रहेर परिणाम निकाल्न सक्ने, विगतमा कम अवसर पाएको, भूगोल र समुदायको प्रतिनिधित्व हुने गरी मन्त्री चयन गर्ने आधारभूत मापदण्ड बनाएको छ।

एमालेले ८ मन्त्रालय पाउने भनिएको छ। जसमा दुई दर्जन बढी आकांक्षीहरू रहेका छन्। एमाले पनि तीन जना थारू सांसद छन्। जसमा प्रत्यक्षबाट जितेकी भगवती चौधरी र समानुपातिकबाट आएका आस्मा कुमारी चौधरी र शान्ति चौधरी छन्।

भगवती चौधरी यसअघि लगातार महिल तथा बालबालिका मन्त्री बनेकी थिइन्। यद्यपि उनी दुवैपटक छोटो समयका लागि मात्रै मन्त्री बनिन्। उनी अहिले पनि मन्त्रीका आकांक्षी रहेको एमाले नेताहरूले जानकारी दिएको छ। समानुपातिकतर्फका आस्मा र शान्तिको भने मन्त्री बन्ने सूचीमा नाम छैन।

त्यस्तै साना दलहरूलाई पनि सरकारमा समेटिने बताइएको छ। साना दल सबैले सरकारमा सहाभगी हुने प्रतिवद्धता गरे पनि प्रधानमन्त्री बन्न लागेका ओलीले कुन कुन दललाई सरकारमा सहभागी गराउने हो भन्ने विषय अझै स्पष्ट भएको छैन। नागरिक उन्मुक्तिलाई सरकारमा सहभागी गराएको अवस्थामा अरुण चौधरी मन्त्री बन्ने छन्। लोकतान्त्रिक समाजवादी पार्टीमा रामप्रकाश चौधरी सांसद रहे पनि उनी मन्त्री बन्ने सूचीमा छैनन्। महन्थ ठाकुर नेतृत्वको पार्टी पनि सकारमा सहभागी हुने सम्भावना छ। पार्टीभित्र अध्यक्ष महन्थ ठाकुरलाई मन्त्री छान्ने जिम्मा दिइएको छ।

कांग्रेसको मापदण्ड तयार, मन्त्री बन्ने आकांक्षीमा तेजुलाल चौधरी, कल्पना र विनाको छैन चर्चा

नेपाली कांग्रेस केन्द्रीय कार्यसम्पादन समितिले नयाँ बन्ने सरकारमा पठाउने मन्त्रीहरू छनोटका लागि मापदण्ड बनाउने निर्णय गरेको छ। पार्टी केन्द्रीय कार्यालय सानेपामा आज सभापति शेरबहादुर देउवाको सभापतित्वमा बसेको केन्द्रीय कार्यसम्पादन समितिको बैठकले मन्त्री छनोटका लागि मापदण्ड बनाउने निर्णय गरेको प्रवक्ता प्रकाशशरण महतले सञ्चारकर्मीलाई जानकारी दिए।

भौगोलिक, प्रादेशिक एवं समावेशी सन्तुलन, योग्यता र योगदानलाई आधार मानेर मन्त्री छनोटको मापदण्ड तय गरिने उजले बताए। कुन मन्त्रालयको जिम्मेवारी कसलाई दिने भन्ने विषयमा कांग्रेसले गृहकार्य गरिरहेको छ। प्रधानमन्त्रीको शपथग्रहणसँगै मन्त्रीले पनि शपथग्रहण गर्नेगरी तयारी भइरहेको कांग्रेसले जनाएको छ।

कांग्रेसमा थारू समुदायका तीन जना सांसद छन्। सप्तरीबाट प्रत्यक्षतर्फ जितेका तेजुलाल चौधरी, सुनसरीका कल्पना चौधरी र नवलपरासीका विना कुमारी थनेत कांग्रेसबाट प्रतिनिधित्व गर्ने थारू सांसद हुन्। यसअघि तेजुलाल खेलकुद मन्त्री बनेका थिए। कांग्रेस सरकारमा सहभागी हुँदा उनी सधैं आकांक्षी रहने गर्छन्। शेखर कोइराला निकट उनी यसपटक पनि मन्त्रीका आकांक्षी हुन्।

कल्पना विजय गच्छदारका बुहारी हुन्। मन्त्री बन्ने आकांक्षीमा कल्पना र विनाको नाम भने सुनिएको छैन। यसअघि देउवा नेतृत्वको सरकारमा उमाकान्त चौधरी खानेपामनी बनेका थिए। हालः उनी सांसद छैनन्।

रानी सरङ्गा

– सागर कुश्मी
पुरान जबानक् बात हो । एकठो बहुत भारी लडिया रहे । ऊ लडियक् किनारे एकठो बहुत भारी रुखवा रहे । ओहे रुखवामे एक जोरी बन्द्रा ओ बँदिन्याँ बैठिंट | ओइनके घरडुवार कलक् ओहे रुखवा रहिन ।

एक दिनके बात हो । एकठो बरा बुह्राइल मनैंयाँ नेंगट घुमट आहे रुखवाठन् आपुगठ । ऊ मनैंयाँ महा सिहरल रहठ । ऊ सोंचठ एकघरी अठ्ठहन रुखवक् छाहींम् बिसालिउँ । मुन्टी घुमैटी उप्परओर हेरठ तब रुखवक् डॅरियम् डेखठ बन्द्रा ओ दिन्याँहे बैठल । तब ऊ मनैंया बन्द्रा ओ बँदिन्याँहे कहठ- जे यी लडिया नाँघके ओहपार जाईसेकी ऊ मनैंक जलम पाई । यी बात सुनके ओहे बन्द्रा ओ बँदियाँ सल्लाह कठै । हम्रे यी लडिया नाँघके मनैंक जलम पाबी कलेसे हमार मजा होजाइ । कुछ काम करके खाइ सेक्ना होजैबी । अत्रा कहटी दुनुजाने लडिया घना निर्नय ले ।

तब दुनुजाने संगे लडियम् कुदजैहैं । लडियम् जुन यी डिउँसे उ डिउँ पूरा भरल बार्ह रहठ | ठिक बिच लडियम् पुग्ठै कि बुह्रे मुए लग्लैं । नाँघे नैसेक्के दुनुजाने घुम जैठें | दोसर दिन फेन बन्द्रा ओ बँदिन्याँ सल्लाह कठै कि आज यी लडिया जैसिक फेन नाँघे परी । तब दुनुजाने लडिया नाँघे चलदेहैं । बँदिन्याँ भर जैसिक टैसिक बुह्नेउह्ने मुके लड़िया नाँघ जाइट् । बन्द्रा भर नाँघे नै सेक्के घुम जाइठ् । ऊ मनैंक जलम पाइ नै सेकठ । बँदिन्याँ जुन मनैंक जलम पालेहठ । भर्खरिक् जवान बठिन्याँ महा सुग्घुर होजाइठ् ।

विचारी बँदियाँ (बठिन्याँ) का करी ? बल्ल मनैक जलम पाकेफें घर ना घाटके होजाइठ । दिनभर अक्केली लडियक् ढिकुवम् बैठल दिन बिटाइठ । साँझ होगैल रहे । वन्वम्से गयर्वन भैंसर्वन गोरु भैंस लेले घरेओर आइ लग्ौं । ओइने लडियक् ढिकुवम् पुग्दैँ ते, ऊ बँदिन्याँहे दुसर-टुसर रुइट देख्लैं । तब सक्कु गयर्वन भैंसर्वन गाँउमे जाके रज्वक्ठन बटा देहैं ।

तबजाके रज्वा अपन सिपाहिनहे लेहे पठाइठ् । रज्वा अपन घर लानके उहिसे एकदिन मजासे भोजकाज करके अपन रानी बना लेहठ । ओहोरजुन बन्द्रा कर्कहवन् पकरके लैजिहैं । बन्द्रा गाउँ गाउँ नचाके भिख माँगे लग् । बन्द्रा अक्को नाचे नैजानठ । विचरा बन्द्रा काकरी । पिट्वा पाकेफें नाचे परठिस् । बन्द्रा नाचत नाचत डट्कर जाइठ । उट्के मारफें पाइठ । ऊ रुइठ ओ भिख माँगठ ।

एक दिन भिख माँगत माँगत रज्वक् दरबार पुग्जैठें। तब छटके उप्परसे रानी डेखट ते बन्द्राहे मोर ठर्वा हो कहिके चिन्ह लेहठ् । तब रानी तरे उटरके बन्द्राहे कहठ-
तब ते कहुँ बन्द्रा जलमे ठिक बा । बन्द्रा मन पस्टाइल । गलामे लागल बा रेसमके डोरी, उपरेसे कल्कर्हवनके लठ ।
बन्द्रा जुन ढरढर ढरढर आँस गिराइठ ओ नाचे लागठ । ओम्हें कल्कर्हवन जुन खोब पिट्ठिस् । ऐसिक पिट्वा पाइट देखके रानीहे महा सोग लग्ठिस् । तब रानी ऊ बन्द्राहे माँगे लागठ । कल्कर्हवन जुन बन्द्रा अक्को देहक मन नैकठैं।

रानी अपन सेक्नासम् चिरोरी, बिन्ति करठ । कल्कर्हवन बन्द्राहे देहक मन नै कठै । तब रानी रज्वासे बन्द्रा मगा मागठ । रज्वा कहठ – ओइनसे बन्द्रा माँगके तै का करबे ? रानी कहठ- कुछु नै करलेसेफें मगादेउ ना । रानीक् बात काटे नैसेक्के रज्वा बन्द्रा माँगे चलदेहठ । कल्कर्हवन जुन बन्द्रा नचाइट – नचाइट बरा दुर पुग्गैल ररौं । रज्वा कल्कर्हवनठन् जाके बन्द्रा माँगे लागठ । कल्कर्हवन कठै – हमार घर ना दुवार । जग्गा ना जमिन हमार पेट पल्ना, हाँठगोर जोर्ना यहे बन्द्रा किलते बा । यिहि दैडेब ते हम्रे अपन जिउ कैसिक पालब महाराज ?

यी बात सुनके रज्वा फेन कहठ- यी बन्द्रा मोर रानीहे दैडेउ, यकर सत्तामे बैठक लाग घर, खेती पाती करक् लाग जग्गा, हर जोटक् लाग् गोंइ डाँगर सब चिज मै देहम । रज्वक् बात काटे नै सेक्के कल्कर्हवन ऊ बन्द्रा रानीहे दैडेहैं । रानी ओ रज्वा फोहैटी बन्द्रा लेके घरेओर चलदेहैं ।

रानी अपन पहिल ठर्वा बन्द्रा हुइल ओरसे रज्वासे ढेर मैंयाँ बन्द्राहे करठ । रानी रज्वक् खाइल खाना कुक्राहे डारठ ओ बन्द्रक् खाइल खाना अप्ने खाइठ | अइसिक खाइट देख्के रज्वक् नोक्रहुवन नैमजा लग्ठीन् । रोज दिन रानीक् ओहे चाल देख्के रज्वक् नोक्रहुवन एक दिन रज्वक्ठन् बटाडेहैं ।

रज्वाहे यी बात सुनके नैमजा लग्ठिस् । रानीहे गर्याइ लागठ । यी बन्द्रा तोर के हो ? एकर डुठाहा खैबे तब टोर पेट भरी ? यी बात सुनके रानीहे महा रिस लग्ठिस् । रिस पचाइ नैसेक्के ऊ बन्द्राहे उठाके पटक देहठ । बन्द्रा ओट्ठेहे मर जाइठ । अप्ने ओट्ठेहे आत्महत्या करलेहठ् ।

कुछ समयक् बाद दुनु जाने मनैक रुपमे जलम लेहैं । बन्द्रा राजा पृथके जन्नीक कोखमे गर्भ रहठ । रानी जुन औरे रानीक् पेटमे गर्भ रहठ । राजा पृथके छावा जर्मठिस । ओकर नाउँ छेदाबृख रठिस । औरे रानीक् छाइ जर्मठिस ओ ओकर नाउँ रानी सरङ्गा रठिस । दिन, महिना बरस बिटठ । कुछ बरस बाद ओइने सयान होजिहैं । स्कुल जैना होजैहैं । दुनु जाने संगे स्कुल जाइ लग्ठैं । दुई जहनके जोरी एकदम मिलल रठिन । जहाँ गैलेसे फेन संगे जैना, संगे घुम्ना कठै।

छेदाबृस ओ रानी सरङ्गा जस्तक बह्नटी जैठें, ओस्तक दुनहुनके सम्बन्ध लग्गे हुइटी जैठिन । एकठो कहाइ बा- जे आइठ लग्गे ओहे हुइठ संग्गे । ओइने दुनुजाने डौना बेब फुला हसू फुलके मगमग मगमग महके लग्ठैं । दुनु जाने एक दोसरके जवानीसे हिरोल्ना भुले लहैं ।

जब ओइने दुनुजाने स्कुल जैठें, दिनभर चलिकचला करके दिन कठैठें। दुनु जहनके पहना लिखना कुछ मतलब नैरठिन । स्कुलमे मस्तरुवनफें ओइनहे देखके हैरान होजैठँ । राजनके लर्का हुइलक ओरसे ओइनहे कोइफें कुछ कहे नै सेकठ्।

ओइनके चाल देख्के मस्तरुवन कक्षा कोठाके बिचमे डेवाल उठाके लौंडा लर्का अलग ओ लौंडी लर्का अलग कैके कोठा छुट्या देहैं । तबमारे कठै कि चोरनके जीउ डलामल । दुनुजाने दुनु पाँजरसे सोझीक सोझा डेवालटिर बैठे लग् । ओइने पह्नही का पह्नही । पह्नक छोरके दुनु पा“ जरसे चक्कु लेके डोंडर पारक टन डेवाल खोले करदे सुरु
दिनभर खोलट-खोलट डोंडर यहपारसे ओहपार छिरा दौं । स्कुलमे दिनभर कागत ज्यात्या लिखके चलिकचला कठै । असिक करट देखके मस्तरुवनकेफें कौनो उपाय नै रहिजैठिन् ।
एकदिन मस्तरुवन सल्लाह कठै कि छेदावृख ओ रानी संरगा यी स्कुलसे पास होगैलैं कहिके स्कुलसे निकार देहैं। रानी संरंगा जवान बठिन्याँ हुइलक ओरसे घर मनै भोजक लाग बात करे लग्ठैं । ठकौनी फेन खा दहैं ।
समयफें बिट्टी जाइठ । धिरेधिरे भोजक् दिनफें आजैठिन । ओहोर छेदावृष जुन अपन बनाइक टन सोंचटी रहठ । भोजक दिनफें आजाइठ । भोज सुरु होजाइठ । बरातर्फे आजाइठ । बरात बैठाके सब काम करके रानी संरगाहे फेन दुलही बनाके पठाडेरौं। ओहोर जुन छेदावृषहे बरा कर्रा परजैठिस् ।

छेदावृष का करी विचरा । ऊ फें अपन घोरुवक् पर चहुँरट ओ चलडेहठ । जाइट् जाइट् डगरीम् बरात भेटा लेहठ । बरात भेटाइठ ते घनी डोलीक् आधे घ डोलीक् पाछे घोरुवाहे नेंगाइ लागठ । तब फेन कौनो उपाय नै लग्ठिस् । गाना गैटी कहठ-
तोरे घोरीला मोरे घोरिला एकेरे उमरिया, मोरे घोरीला दिलके छोटा जी, मोरे घोरिला जे दस हाँठ फाँडट लेटु, हौडासे निकारो जी ।
छेदाबृख ठठाइट अपन घोरुवा डोलीक् उप्परसे चिठ्ठी जकाके आधे चल्डेहठ घोरुवा डौरैटी । ऊ चिठ्ठीमे लिखल रहठ-
प्रिय रानी सरङ्गा, धेर मैंया ।
मै आघे जाके झोंपरीमे साधु बनके बैठल रहम । ओहैं महिन भेंट करहो । मै डरल के बसुँ । निदाइफें सेकम । जैसिक फेन जगहो ।
टोंहार हृदयके राजकुमार छेदावृख ।

छेदाबृख जुन ना खाना खैले रहठ, ना सुट्ले रहठ । कै कै दिनिक भुखासल, पियासल डुपहरक् घाम लेके डट्कर जाइठ । जाइट जाइट एकठो कुट्नी बुह्रियक् घर पुगठ् । ऊ कुट्नी बुहियक् घर पुगठ ते बुहियाहे कहठ- बुडी पानी पिवा महिन, महाँ पियास लागटा । तब बुढिया पानी देहट । उहिले बरा डट्करल देख्के बुढ़िया एक टाँरा खुझी काट्के लानट । सबसे पहिले जरे ओरिक् गिन्डा खाइक् डेहठ । ऊ खुझी खाके फेन सेकडारठ । तब बुढ़िया पुछठ- नतिया कैसिन बा खुझी ? बुडी महाँ मिठ बा खुझी, छेदावृख जवाफ देहठ ।

फेन कुट्नी बुढ़िया बिच्का गिन्डा खाइक् देहठ । ऊ फेन खा डारठ। फेन कुट्नी बुह्निया पुछठ- अपखरिक् गिन्डा कैसिन बा नतिया ? छेदाबृख कहठ- अप्खर ओत्रा मिठ नै हो । टनिक पहिलेक लेके नोन्खल्ला बा ।
कुट्नी बुढ़िया फेन तिसर गिन्डा खाइक डेहठ । ऊ फेन खाइठ् । तब कुट्नी बुढ़िया पुछठ – अप्खरीक कैसिन लागल ते नतिया ?
छेदाबृख कहठ- अप्खर ते और अक्को मिठे नै लागल । खाइल नै खाइल बराबर । बुडी पेट नै भरल और डे खाइक लाग कहठ् ।
यी काहो ते चिबा बा, यिहेखाले कुट्नी बुढ़िया कहठ । फकाइल चिबा केउ खाइ ? मै नै खैम ? मै का सुवर हुँ । छेदावृख जवाफ देहल ।

हेर नतिया कुट्नी बुह्रिया सम्झेटी कहल – हाँ बुडु पहिले जरगिन्डा खैले ते बरा मिठ रहे । ओस्टक तोर ओ रानी सरंग सम्बन्ध महाँ लस्गर रहे । तब बिच्का गिन्डा खैले ठोरठोर फिक्कल रहे । तोहरे खोब जवान हुइलो ते टुहिनके सम्बन्धफें ढिरेढिरे फिक्कल हुइ लागल ।

तब पोंकी खैले ते एक्को नैमिठ लागल | ओस्तेक रानी सरङ्गाके मंगनी होगैलिस् ते तुहिनके सम्बन्धफें फिक्कल होगैल । तुहिनके भेटघाट नैहुइ लागल । जब चिबा खाइ कनु ते, तैं कले फकाइल चिज कहुँ खैम ? ओम्ने ते रस फेन नैरहठ । हाँ, ओस्तेक रानीहेफें बना सेक्लैं । आब ते ओहे फेकाइल चिबा सरह होगैल बाती ।

ओकरपाछे लागके कौनो उपाय नै हो । ओस्तेक भुखे पियास अत्रा दुःख करके का पैबे ? आप जौन हुइना होगैल । अट्ठेसे अपन घर घुम जा नतिया ।
मने छेकाबृख कुट्नी बुद्धियक बात नैमानके जाइ लागठ । तब कुट्नी बुद्धिया कहठ- (अपन पालल सुगुवा डेटी) ले नतिया यी सुगुवा लैजा । संग्गे कहुँ डग्गरघाटमे साठ दी ।
तब छेकाबृख सुगुवा लेके चल देहठ । जाइट जाइट मिच्छा जाइठ । तब सुनसान बनुवाँमे बिच डगरिम झोंपरी बनाके जोगिया बनके गाजाँ भाँग पिके दुवारीम सोफे सुगुवाहे टँगाइठ । सुगुवाहे कहठ- कोइ आइ ते महिन जगाइस् । ओत्रा कहिके सुट्जाइठ।

कैंयो दिनके भुखाइल पियासल गाँजक् मट्वार । बरा डटके निनमे डुबजाइठ । ठिक्के ओहोरसे बरातर्फे पुग जाइठ । तब रानी सरङ्गा अपन डोलबोकुवनहे डोली ढारे कहठ । झोंपरी भिट्टर पेलके छेदावृषहे जगाइ लागठ ।
रानी सरङ्गा छेदाबृखहे जगाइट – जगाइट मिच्छा जाइठ । टबफेन छेदावृष नैजागठ | रानी सरगा अपन सेकटसम एकसे एक उपाय लगा लगा जगाइठ | तबुफे ऊ नैजागठ | कौनो उपाय नै लागके ऊ ओकर दुनु हाँठमे जम्मा बात लिखके ओहाँसे निकरठ । सुगुवाहे कहठ-

हरियार पंखी सारी सुगुना काल कटाके स्वामी मोर जगही बटयाना कहो जी । तब सुगुवा जवाफ देहठ तैं ते महिहे अपन देवरुवा हस् नैमन्ले । मै नै बटैम । महिनहे देवरुवा कोह तब बटैम । तब फेन रानी सरङ्गा कहठ-
हरियर पंखी रे सारी रे सुगुना तुं ते हुइतो सग्गे मोर देवर जी । काल कटाके स्वामी मोर जगही बट्याना कहो समझाए जी ।

तब सुगुवा फेन कहठ- हाँ बटादेम । रानी सरङ्गाफें चलदेहठ । बलटल छेदाबृख भुरेभुरसुन जागठ । डग्गर दुरिया दुर्खुन डेखठ । बरात गैल देखके महारिस लग्ठिस । रिस नै ठाम्हें सेक्के सुगुवाहे गर्यैटी कहठ-
तैं फेन नै बटैले ? सुगुवक दुनु गोर पकरट ओ पटके लागठ कि ओकर हाँठेमसे सुगुवा निपुच्के भुरसे उर जाइठ । रुखुवक उप्परसे सुगुवा जवाफ देहठ- मैं बटाइक लाग ते रहुँ । तैं एकफाले मारे लग्ले । मै फें तुहिनसे कबु ना कबु जरुर बड्ला लेम । सुगुवा ओहाँसे चल डेहठ । फेन छेदावृष अक्केली रहि जाइठ ।

छेदाबृख अपन डगर लागठ । ऊ जाइट जाइट एकठो लडियामे पुगठ । ऊ बरा पियासल रहठ । पानी पिए जाइ लागठ ते अपन हाँठेम जम्मा कहानी लिखल डेखठ । ऊ मेटके पानी पिए लागठ | ओकर टिकरा सरङगक् दिदी लुग्गा धोइटिहिस् । ओकर दिदी छेकावृषहे देखठ चिन्ह लेहठ । उही हे ओइनके बारेमे जम्मा पत्ता रठिस । तब पानी पियट देख्के ऊ कहठ-

ना मै देखेँ आँखके अंढरा रे,
ना मै देखेँ हवा जुलरी जी, यिहे ते कहे छैला छैलीसे भुलल,
मुह भुमका पानी पियट जी ।
तब उही बरा लाज लगठिस । ऊ बहना बनाई लागठ ।
ना मै हुइटुं आँखके अन्धरा रे, ना मै हुइटु हाँठके लुल जी । मै ते हुइटुं गारीके चलुइया, हॉठमे लगी मसियानी जी ।
अत्रा कहिके छेदाबृख चल देहठ । जाइट जाइट जौन सहरमे रानी सरंगाके सस्रार रठिन् ओहे सहर पुगजाइठ । तब ओके बगियामे कुट्टी बनाके बैठ जाइठ । दिनभर भिख मागके खाइठ | कबु भुखले सुतठ् ते कबु पियसले ।
एकदिन भिख मागट मागट रानी सरङ्गाके दरबार पुगजाइठ । तब रानी सरंगाहे देखठ । रानी सरङ्गा पुछ-
कहाँ बैठठो ? तब छेकाबूख कहठ्
तोहाँरै बगियामे बैठठु।

एकदिन रानी सरङ्गाके बगिया घुमे जाइठ ते दुनुजाने सल्लाह करहैं । तँ सवा मारके मोर पठरिम ढार देहो । तब छेदावृष एकदिन डोमिनियाँ सपुवा मारके रातके रानी सरङ्गक् पठरिम ढार आइठ । रानी सरङ्गा ओहे रातसे साँस बन्द कैके मुवलहस हुजाइठ । तब रज्वा देखठ पठरिम डोमिनियाँ सपुवा ओ सरगाहे मुवल । ओहे सपुवा कटले हुइ कहिके गुरुवा बैडवा खोजे लागठ । जत्रा गुरुवा बैडवा रहिंत् कोइफें विस झारे नैसेक्लै राजा सहरमे डुग्गी पिटाइ लागठ । जत्रा गुरुवा रहिंट सारा जहन बलाके ऊ काम करे लगाइल । कोइफें कुछ करे नैसेक्लैं । तब गरुवन कहलैं- आब अन्तिम एक्केठो उपाय बा । यी बगियामे एकठो जोगिया आके बैठल बा । जाउ बलाइ । सेकी ते ओहे सेकी नै ते कोइ नैसेकी ।
छेकाबृखहे बलाके नन्हेँ । ऊ आइठ ओ भिट्टर हेरे जाइठ । चब छेकाबृख कहठ- सक्कुजे यी घरमन्से निकर जाउ ।तब सक्कुजे राजक घरेम् (दरबार) से निकर जैठें । ऊ भिट्टर पेठ ।

एकठो कहाइ बा ‘ढुंगा खोजेबेर भगवान मिल्ठँ’ । कैयौ दिनिक भुखासल, पियासल छेदाबृख अपन मन परल परी भेटाइ ते का खोजी । बिस झरना ते बहना किल रहठ् ।
छेदाबृख अपन भोगलार सुइ निकारठ ओ रानी सरंगकमे लगाइ लागठ । पचपच पचपच सुइ भिट्टर पेलाइठ । एक घचिक रहिके रानीक होस् आजैठिन् । रानीक होस आगिलिन् कहिके छेदाबृख चल डेहठ । ओठेहेसे ओइने मजासे बैठे लग्गेँ । कुछ दिनकेबाद फें दुनु जाने सल्लाह करदैं | छेदाबृख फेन दोसर सँपुवा मारके रानी सरंगक् पठरिम ढार आइठ । रानी सरङगा फेन साँस बन्द कैके सुतजैठी । तबफें सकारे राजा देखठ । पठरिमे संपुवा ओ रानी सरगाहे बेहोस हुइल । रजुवा फेन गुरुवा बैडवा खोजे लागठ । सहर भर डुग्गी पिठाइठ जम्मा गुरु जुटाइठ । सब गुरुवन विष भारट भारट मिच्छा जैठें। कोइ नै झारे सेक्हेँ । अन्तिममे कौनो उपाय नैलागके ओहे जोगियाहे बोलाके नन्हेँ । तब दुनुजाने पहिलेक् नन्हे कामकाज ओरुवाके जोगिया बाहर निकरजाइ । रानी सरङ्गा नैजिना सल्लाह फें करहैं । तब छेदाबृष आब मै जिवाइ नै सेकम कहिके दरवारसे चलदेहठ | रानी सरङ्गा मरगैल कहिके ओकर दाहसंस्कार कर्ना सुरु करे लग्ौं । जौन बगियामे छेदावृख कुट्टी बनाके बैठल रहठ । ओहे बगियामे रानी सरंगक् लास जराइ जैठँ । ठिक्के ओकर लास जराइ जाइ लग्लैं ते छेदाबृख देख लेहठ ।

तब चिम्टा लेले रखेदे लागठ । ओ कहठ- जहाँ साधुके धुनी जरटा ओहाँ मुर्दा जरैना कहिके सक्कुहुन रखेडे लागठ । तब आगी लगाइ छोरके सक्कु जाने अपन अपन घर भाग जैठें।
छेदाबृख यहोर ओहोर मनैन चिटाइठ । किहु नै देखठ । रानी सरङगक् हाँठ पकरके उठाइठ । ओहाँसे दुनु जाने भाग जैठें। भागट भागट दुनुजाने बरा दुर घनघोर बनुवाँमे पुगजैठँ। ओहाँ पुगत् पुगत् रात होजैठिन । रातभर रुखुवा तरे सुहेँ ।
रुखुवक उप्परसे सुगुवा देख लेहठ । सुगुवा आपन पुरान नैबिस्रैले रहठ । तब ऊ बदला लेहक लाग उप्परसे आम गिराइठ । भोक्से बोलठ ते मनै आगनै कहिके दुनु जाने झरफराके उठके भागे लग्गेँ । फेर दोसर रुखुवा तरे सुते जैठाँ । थोर थोर निदाइल हस कर ते फेन ओइनके पन्जरे आम गिरठ । फेन कोइ आगिनै कहिके दुनु जाने भागे लग्गेँ । ओस्तेक करट करट ओइनके रात बिट जैठिन । दुनुजाने अक्को सुते नैपैठँ । ओजरार हुइठ ते फेन ओइने भागे लग्गेँ । भागट भागट बरा दूर पुगजैठें। कै कै दिनक निदासल, भुखासल, पियासल छेदाबृख डटकर जाइठ । तब ऊ रानी सरगाहे कहठ –
अत्रा दुर कोइ नै आइ आब । एकघची बिसाली ।

रानी सरङ्गा बैठल रठी । ओकर जांघ सिहरन लेके छेदावृख सुत्जाइठ । डटकरल जिउ ऊ अक्के घची निदाजाइठ । ठिक्के छेदावृख निदाइठ, ठिक्के ओकर बाबा भौरानन हॉथिक पर बैठके सिकार खेलठ खेलठ ओहैं पुगजाइठ । तब देखठ रानी सरङ्गाहे । अत्रा सुग्गर रानी सरङ्गाहे देखके मन परजैठिस । छेदावृषके लाग कठुवक् सिहरन धारठ। रानी सरंगाहे हँथियक पर बैठाके लेके चलदेहठ । छेदावृख जुन कहियक देखल जम्मा डाही मोछ पाकल । मोर छावा हो कहिके नैचिन्हठ् । रानी सरङ्गाहे लैजाइ लग्ठिस ते काकरु काकरु कहिके छेदावृखहे जनाइकटन् चुरिया फोर फोर सैल डग्गर चुरियक् टुक्रा गिरैटी जाइठ ।

छेदाबृख बल्टुनके जागठ ते कठुवक् सिहरन ढैके सुतल चाल पाइठ । एहोर ओहोर चिटाइठ किहु नै देखठ । बरा दुःख लग्ठिस । अक्केली चलदेहठ डगरी डगरी खोज्टी । डगरीमे हँथियक पैला देखट् । चुरियक टुक्रा देखथ् । छेदावृख जान लेहठ पक्का मोर बाबा लैगैल हुइ कहिके । नै ते यी बनुवाँमे कोइफें सिकार खेले नै आइठ । ऊ नेंगट नेंगट अपन घर पुग्जाइठ । ओहाँ पुगठ ते कोइ नै चिन्ठिस् । तब छेदाबृख अपन घर कमैया लाग जाइठ । दिनभर ओहैं काम करत् । राजक् क कै दिन काम करी काम करट करट मिच्छा जाइठ् ।

एकदिन काम करट करट डट्करके बैठके सगत गाइलागठ- राजा पृथके बेटवा हुँ सड्डे छेदाबृख मोर नाउँ,
पाँच टका महिन्वाँरी इंटिया बोकी कन्धा दुरियाइ ।
तबजाके काम करुइयन सुन्ठै ते रज्वक् ठन् जाके कहौं-
लावा काम करुइया ते बरा मिठ महा सुग्घुरसे गीत गाइठ । रज्वा छेदा खहे कहठ
गा गा भैया मै फें सुनु तोर गित । गित नै जन्ठु ते का गाउँ छेदाबृख कहठ | कबु कबु मन लागल बेला गुन्गुनैहुँ । राजा पृथके बात काटे नै सेक्के छेदाबृख गित सुनाइठ-
राजा पृथके बेटवा हुँ सड्डे छेदावृख मोर नाउँ, पाँच टका महिन्वाँरी इंटिया बोकी कन्धा ढुरियाइ ।

राजा पृथ ते मोर नाउँ हो । छेदावृख ते मोर छावक् नाउँ हो । राजा सोंचत् छेदाबृखके घर छोरल बहुत बरस होगैल । पक्काफें मोरे छावा हो । जान लेहठ रानी सरङगा यत्रे जन्नी हुइस । मैं यके उनसे नन्ले रहुँ ।
तब राजा पृथ छेदावृख ओ रानी सरंगक् दुनु जन्हनके धुमधामसे भोज कैडेहठ । ओट्ठेसे सक्कु परिवार मजासे मिलके बैठे लहैं ।
हँसिया लेबो कि बेंट, टोहार ओ मोर सड्ड दिन हुई भेंट ।

लेखक हरचाली साहित्यिक त्रैमासिक र निसराउ साप्ताहिकका प्रकाशक/प्रधान सम्पादक हुन्। नोट : यो खिस्सा(बट्कोही) थारू आयोगको प्रकाशनबाट साभार गरिएको हो।