अफगानीहरू आजकल धेरै संकटहरूको सामना गरिरहेका छन्। सत्तारुढ तालिबान लडाकु समूहको राष्ट्रिय वा अन्तर्राष्ट्रिय वैधता छैन, र अफगानहरूले तालिवानको अधिनायकवादी शासनका कारण आन्तरिक रूपमा ठूलो चुनौतीहरूको सामना गरिरहेका छन्। अफगानिस्तानको आधा जनसंख्या, महिलाहरू, शिक्षा, काम र स्वतन्त्रताको आधारभूत अधिकारबाट वञ्चित छन्। पश्चिमी हेरात प्रान्तमा हालै आएको भूकम्पमा परी तीन हजारभन्दा बढीको मृत्यु भएको छ भने ३० हजारभन्दा बढी विस्थापित भएका छन् । अफगानिस्तान तीव्र खडेरी र गरिबीको सामना गरिरहेको छ। उही समयमा, पाकिस्तानले अफगानिस्तानको एकिलिस हिलको शोषण गर्न खोजिरहेको छ। अन्तर्राष्ट्रिय कानुन र शरणार्थी महासन्धिहरूको विरुद्धमा, यसले 1.2 मिलियन अफगानीहरूलाई बल प्रयोग गरेर देश निकाला गर्न चाहन्छ।
दुर्भाग्यवश, तिनीहरूका प्रोक्सी समूहहरू मार्फत, तालिबान, अफगानिस्तानका छिमेकीहरूले देशको खानी, जङ्गल, ऐतिहासिक कलाकृतिहरू, र सैन्य उपकरणहरू लगायतका प्राकृतिक स्रोतहरूलाई नष्ट र चोरी गरेर यस शून्यताको फाइदा उठाउने प्रयास गरिरहेका छन्।
हालैका भिडियोहरू र कागजातहरूले सामाजिक सञ्जालमा राउन्ड बनाउँदै गरेको र अफगानिस्तानका जनताबाट मैले भूमिमा प्राप्त गरेको खाताहरूबाट देखिए जस्तै मानव अधिकारहरू स्पष्ट रूपमा उल्लङ्घन भइरहेको छ। यसबाहेक, विगत केही दशकहरूमा अफगानिस्तानका कुनै पनि छिमेकी-पाकिस्तान वा इरानले अफगानहरूसँग मानवीय व्यवहार गरेको छैन। अफगान महिला, बालबालिका र बृद्धबृद्धाहरूलाई अमानवीय, दुर्व्यवहार र कैद गर्नुका साथै तिनीहरूको सम्पत्ति लुट्न र कब्जा गर्न थालेका छन्।
सबै अन्तर्राष्ट्रिय मापदण्डहरूको प्रकाशमा, केही अन्तर्राष्ट्रिय मानवीय संस्थाहरू र संयुक्त राष्ट्रसंघले पाकिस्तानलाई अफगान शरणार्थीहरूमाथिको दुर्व्यवहार बन्द गर्न माग गर्दछ। यद्यपि, दयालु छिमेकी भएको दाबी गरे पनि, पाकिस्तानले हिंसात्मक रूपमा कैद गर्दछ, चोरी गर्छ, यातना दिन्छ र अफगानहरूलाई आफ्नो मातृभूमि फर्कन बाध्य पार्छ। तालिबानले आफ्ना जघन्य कार्यहरूको जवाफमा अफगानिस्तान भित्र मौन बस्न रोजेका छन्, र उनीहरूले प्रायः अफगान जनतालाई सताउन दुई राष्ट्रहरूसँग मिलेर काम गरिरहेका छन् भन्ने धारणा दिन्छन्।
एक स्पष्ट र उत्कृष्ट उदाहरण पेशावरमा तालिबान कन्सुलरले पेशावरको क्षेत्रीय अध्ययन केन्द्रमा सार्वजनिक रूपमा घोषणा गरेको छ कि उनीहरू पाकिस्तानलाई माया गर्छन् र अफगानहरू विरुद्ध पाकिस्तानको गतिविधिलाई कहिल्यै निन्दा गर्दैनन्। पछि टेलिभिजनमा देखा पर्दा, उनले शरणार्थीहरूलाई पाकिस्तानको व्यवहारमा कुनै समस्या नभएको बताए।
अफगानिस्तान बाहिर हाल कुनै स्पष्ट र समन्वित आन्दोलन नभएको र देशभित्र गैरकानूनी सशस्त्र समूहले शासन गरिरहेको कारणले अफगानहरूले आफ्नो अधिकारको रक्षा गर्न असमर्थ छन्। यद्यपि, विदेशमा बसोबास गर्ने अफगानीहरू पनि अनुशासित वा अन्तर्राष्ट्रिय रूपमा आफ्नो लागि खडा हुन पर्याप्त भरपर्दो छैनन्। फलस्वरूप, अफगानिस्तान र अफगानहरूले वैध र कानुनी प्रशासनको अभावमा अन्तर्राष्ट्रिय परिदृश्यमा आफ्नो अधिकारको पर्याप्त संरक्षण गर्न सक्ने छैनन् भन्ने कुराको अर्थ हुन्छ।
यो ठूलो विपत्तिमा हामी मौन रह्यौं भने यो मृत राष्ट्रको सङ्केत हुनेछ। मौनता र उदासीनता मरेको मान्छे को लक्षण हो। यस कारणले, यो आवश्यक छ कि डायस्पोरा ब्यान्डमा बसोबास गर्ने अफगानहरूले इरान र पाकिस्तानमा आफ्ना देशवासीहरू र देशका महिलाहरूमाथि भएको दुर्व्यवहारको निन्दा गर्न सामूहिक र सामाजिक सञ्जालको प्रयोग गर्नुपर्छ। तिनीहरूले पाकिस्तानको हालैका कार्यहरू, साथै यसको अत्याचार, उल्लङ्घन, र पैसा र सम्पत्ति लुट्ने कडा निन्दा गर्नुपर्छ।
अफगानिस्तान र पाकिस्तानका जनताले हालैका दशकहरूमा उनीहरूका सरकारहरूबीच कठिनाइहरू देखे तापनि सामान्यतया मैत्रीपूर्ण सम्बन्ध थियो। अफगानिस्तानले पाकिस्तानमा आफ्नो नियमित जीवन र रोजगारी जारी राख्दा, दशौं हजार पाकिस्तानी अफगानिस्तानमा कार्यरत थिए। सर्वसाधारणलाई कुनै समस्या भएन । त्यस्ता कार्यले दुवै देशका जनताबीचको सम्बन्धमा खत्तम हुने भएकाले पाकिस्तानका नागरिक संघ, राजनीतिक दल र शक्तिशाली राष्ट्रिय व्यक्तित्वहरूले देशको स्थापनाद्वारा गरिएका निर्णयहरूको विरुद्धमा बोल्नुपर्छ, भर्त्सना गर्नुपर्छ र सम्भव भएमा कार्यवाहक सरकारको विरोध गर्नुपर्छ । जसलाई पाकिस्तानी सेनाको समर्थन छ ।
थप रूपमा, यो महत्त्वपूर्ण छ कि काल्पनिक डुरान्ड रेखाको दुबै छेउमा बसोबास गर्ने पश्तून र बलुचहरूले रेखाको अर्को छेउमा बस्ने आफ्ना साथी अफगानहरूलाई बचाउन पाकिस्तानको विरुद्धमा अडान लिन्छन्, जसलाई कुनै पनि अफगान सरकारले मान्यता दिएको छैन।
राष्ट्रहरू कठिन समयको सामना गर्छन्। साझा सङ्घर्ष र अवरोधहरूलाई एकताबद्ध एकाइको रूपमा पार गर्नेछौं। इतिहासले सबै कुरालाई अवलोकन र दस्तावेज गर्दछ र अफगानीहरू हाल घरेलु र अन्तर्राष्ट्रिय मुद्दाहरूको कारणले उनीहरूको अधिकारको प्रभावकारी संरक्षण गर्न असमर्थ छन् भन्ने कुरालाई नकार्न सकिँदैन। यद्यपि, अफगानीहरू पक्कै पनि आफ्नो अधिकारको पक्षमा उभिन फेरि उठ्नेछन् र इरान र पाकिस्तानले अफगान शरणार्थीहरू विरुद्ध गरेका अपराधहरूको छानबिनको माग गर्नेछन्।
