पाकिस्तान आज गहिरिँदो संकटको सामना गरिरहेको छ, जहाँ देशको इतिहासकै सबैभन्दा ठूलो जनसंख्या समूह युवा अविरल आर्थिक निराशा र संस्थागत धोखाको चपेटामा छन्। हालै इन्धन मूल्यमा भएको तीव्र वृद्धि र स्थिर उपयोगिता शुल्कले व्यापक आक्रोश पैदा गरेको छ, जसले लामो समयदेखि दबिएको असन्तुष्टिलाई अझ चर्काएको छ। सम्मान र स्थायित्वको कुनै बाटो नदेखेका युवामा बढ्दो असन्तोषले अब विद्यमान व्यवस्थामाथि गम्भीर चुनौती खडा गर्ने संकेत दिएको छ। प्रविधिमा पारंगत र निराश पुस्ता यथास्थितिलाई चुनौती दिन तयार देखिन्छ।

आर्थिक संकटको सबैभन्दा ठूलो मार युवामाथि परेको छ, जसले ३० वर्षमुनिका कुल जनसंख्याको ६० प्रतिशतभन्दा बढी हिस्सा ओगटेका छन्। सरकारी बेरोजगारी तथ्यांक आशाजनक छैन। युवामा बेरोजगारी करिब १० प्रतिशत भनिए पनि, आंशिक रोजगारी र अनौपचारिक क्षेत्रमा फसेकाहरूलाई जोड्दा वास्तविक दर २२ प्रतिशतसम्म पुग्ने विज्ञहरूको अनुमान छ। हरेक वर्ष करिब २२ लाख नयाँ युवा श्रम बजारमा प्रवेश गर्छन्, तर २.५–३.५ प्रतिशतको सुस्त आर्थिक वृद्धिदरले आधामात्र समेट्न सक्छ; बाँकी कम उत्पादनशील काम वा बेरोजगारीमै अल्झिन्छन्।

मध्यपूर्वमा देखिएको तनावबीच पेट्रोल र डिजेलको मूल्य प्रतिलिटर ५५ रुपैयाँसम्म बढ्दा महँगी झन् चुलिएको छ। खाद्यान्न, यातायात र दैनिक उपभोग्य वस्तुहरूको मूल्य ३० प्रतिशतसम्म बढेको छ। विद्युत् र ग्यासमा थपिएका स्थिर शुल्कले न्यून प्रयोग गर्ने परिवारसमेत मासिक ३५० रुपैयाँसम्म तिर्न बाध्य भएका छन्। घोकन्ते शिक्षाबाट निस्किएका स्नातकहरू नातावादले ग्रस्त रोजगारी बजारमा प्रवेश गर्दा, सार्वजनिक कोषबाट करोडौँ रुपैयाँ खर्चेर विलासी सवारी साधन किन्ने सत्ताधारी वर्गको जीवनशैली देखेर निराश हुन्छन्।

यस असफल प्रणालीको भार युवाले नै बोकिरहेका छन्। हजारौँ स्नातक रोजगारी खोज्दै बजारमा आउँछन्, तर उनीहरूले स्थिरता, जागिर कटौती र न्यून तलब मात्र भेट्छन्, जुन चिनी, तेल र तरकारीजस्ता आधारभूत वस्तुको बढ्दो मूल्य धान्न पनि पर्याप्त हुँदैन। उद्योग क्षेत्रमा सुस्ती छ, सामाजिक सुरक्षा संयन्त्र कमजोर छ। कहिल्यै अर्थतन्त्रको मेरुदण्ड मानिएको मध्यम वर्ग अहिले जीविकोपार्जनका लागि संघर्षरत छ र धार्मिक महिनामा समेत दानमा निर्भर हुन थालेको छ। उता, उच्च वर्गले सार्वजनिक धनमा विलासी जीवन बिताइरहेको दृश्यले असमानता र आक्रोश झन् बढाएको छ।

यो असन्तोष सामाजिक सञ्जाल र सडक दुवैमा देखिन थालेको छ। तेल कम्पनीहरूको मुनाफाखोरी, यातायात भाडा मनपरी बढाउने प्रवृत्ति र वस्तु सञ्चय गर्ने व्यापारीविरुद्ध जनआक्रोश बढेको छ। सत्ताभित्रकै विपक्षी स्वरहरूले पनि मूल्यवृद्धिलाई गरिबमाथि प्रहार भन्दै आलोचना गरेका छन्। विभिन्न राजनीतिक दलहरूले देशव्यापी आन्दोलनको आह्वान गरिरहेका छन्। विदेशमा रहेका पाकिस्तानीहरू पनि यही आवाजमा साथ दिइरहेका छन्।

सरकारले राज्य स्वामित्वका संस्थामा तलब कटौती गर्ने वाचा गरे पनि उच्च वर्गका सुविधा, जस्तै निःशुल्क इन्धन कोटा वा महँगा खरिदजस्ताका तस्तै छन्। संकटबीच विद्यालय बन्द हुँदा ग्रामीण क्षेत्रका युवाको शिक्षा प्रभावित भएको छ, जहाँ इन्धन महँगिँदा यातायात अवरुद्ध भएको छ। इन्टरनेटको अभावले अनलाइन शिक्षा पनि प्रभावकारी हुन सकेको छैन। परिणामस्वरूप करिब २ करोड ५० लाख बालबालिका विद्यालयबाहिर छन् र शैक्षिक उपलब्धि खस्किँदै गएको छ। कम तलब र खराब कार्यपरिस्थितिका कारण हजारौँ चिकित्सक विदेश पलायन भइरहेका छन्, जसले देशलाई बौद्धिक रूपमा कमजोर बनाइरहेको छ।

पाकिस्तानी युवा अब देखावटी आवरणबाट प्रभावित छैनन्। ‘जेन–जेड’ पुस्ताले पारदर्शिता माग्दै जनप्रतिनिधिहरूबाट सम्पत्ति विवरण सार्वजनिक गर्न दबाब दिइरहेका छन्, तर करिब ४० प्रतिशतले अझै लुकाउने गरेको देखिन्छ। उनीहरू वंशवादमा आधारित राजनीतिलाई अस्वीकार गर्दै स्वच्छ शासन र जनकेन्द्रित नीतिको माग गरिरहेका छन्। अवसरको अभावले निराशा र मानसिक स्वास्थ्य संकट बढ्दै गएको छ।

इतिहासले सम्भावित अवस्थाको चेतावनी दिन्छ। बंगलादेशमा २०२४ मा विद्यार्थी नेतृत्वको आन्दोलनले लामो समयदेखि सत्तामा रहेको सरकारलाई हटाएको थियो, जसको मूल कारण आर्थिक असन्तोष नै थियो। पाकिस्तानका प्रविधिमैत्री युवा पनि यस्तै सम्भावनाको प्रतिनिधित्व गर्छन्। उनीहरूले विगतमा स्वतन्त्रता आन्दोलनदेखि परमाणु कार्यक्रमसम्म महत्त्वपूर्ण भूमिका खेलेका थिए, तर अहिले बेरोजगारी, असमानता र निराशाले ग्रस्त छन्।

आगामी वर्षहरूमा यी दबाब अझ तीव्र हुनेछन्। मध्यपूर्वजस्ता क्षेत्रमा दीर्घकालीन द्वन्द्वले तेल मूल्य बढाउँदै लैजानेछ, जसले रेमिट्यान्स र निर्यातमा असर पार्नेछ। उद्योग र कृषि क्षेत्रमा सुधार नभए बेरोजगारी झन् विस्फोटक बन्नेछ। सामाजिक सञ्जालले युवाको आवाज अझ सशक्त बनाउँदै, उच्च वर्गको विलासितालाई विरोधको नारामा परिणत गरिरहेको छ।

युवाको यो जनसङ्ख्या अवसरमा परिणत हुन सक्थ्यो, यदि रोजगारी, सीप विकास र समावेशी वृद्धि सुनिश्चित गरिएको भए। तर वर्तमान नीतिहरूले अस्थिरता निम्त्याउने देखिन्छ। जेन-जेड पुस्ता अब घोकन्ते शिक्षाबाट बाहिर निस्केर कृत्रिम बुद्धिमत्ता युगअनुसारको सोच, भ्रष्टाचारविरोधी सुधार र सामाजिक उन्नतिको माग गरिरहेको छ। उनीहरूको असन्तोष इन्धन मूल्यवृद्धिबाट सुरु भएर गरिबी, असमानता र अधिकारको प्रश्नसम्म फैलिन सक्ने संकेत देखिएको छ।