अमनलाल मोदीले जिताए ग्रामथानको अध्यक्ष, नमोनारायण माझी विजयी

मोरङको ग्रामथान गाउँपालिकाको अध्यक्षमा नेकपा (माओवादी केन्द्र)का नमोनारायण माझी विजयी भएका छन् । ६ हजार ९ सय ६९ मतसहित उनी गाउँपालिका अध्यक्ष निर्वाचित भएका हुन् ।

उनका निकटतम प्रतिद्वन्द्वी नेपाली कांग्रेसका बलराम सरदारले ५ हजार ३ सय ३३ मत पाए । उनीहरुबीचको मतान्तर १ हजार ६ सय ३६ छ । निर्वाचनमा नेकपा (एमाले) तेस्रो भयो । एमालेका तुलसीराम विश्वास ४ हजार १ सय ५९ मतमा सीमित भए । ग्रामथानमा २०७९ को निर्वाचनमा नेपाली कांग्रेसका जयप्रकाश गच्छदार थारु विजयी भएका थिए । त्यतिबेला एमालेका शिवनारायण माझी थारु दोस्रो र माओवादीका विजयकुमार सरदार तेस्रो भएका थिए ।

गच्छदारको गत असार ३ गते निधन भयो । रिक्त रहेको अध्यक्ष पदका लागि आइतबार उपनिर्वाचन भएको थियो । जनाधार कमजोर भएको भनिएको माओवादी उपनिर्वाचनमार्फत गाउँपालिकाको नेतृत्वमा पुगेको हो ।

अमेरिकी थारूहरूको संस्था टीएफएद्वारा थारू विद्यार्थीका लागि छात्रवृत्ति आह्वान

अमेरिकी थारूहरूको संस्था थारु एन्ड फ्रेन्ड्स एसोसिएसन (टीएफए)ले २०२४/२०२५ का लागि छात्रवृत्ति आह्वान गरेको छ। नेपालमा प्लस टू र स्नातक तहमा अध्ययनरत विद्यार्थीका लागि छात्रवृत्ति आह्वान गरिएको हो।

डीसेम्बर १ मा आह्वान गरिएको छात्रवृत्तिका लागि माघ २ गतेसम्म आवेदन दिन सकिनेछ। आवेदन दिनका लागि थारू समुदायकै विद्यार्थी हुनुपर्ने छ। त्यस्तै नेपालको मान्यता प्राप्त संस्थामा विद्यार्थीको रूपमा भर्ना भएको हुनुपर्ने र शैक्षिक स्थिति पनि राम्रो हुनुपर्नेछ। त्यस्तै सरकारी र गैर-सरकारी संस्थाहरूबाट कुनै प्रकारको आर्थिक सहयोग नलिएको हुनुपर्ने टीएफएले जनाएको छ।

आवेदन दिनका लागि अघिल्लो शैक्षिक स्तरको मार्कसिट र ट्रान्सक्रिप्ट, भर्ना भएको कलेजको विद्यार्थीको परिचय पत्र, आर्थक अवस्था खुल्ने वडाको सिफारिस पत्र, शिक्षक वा सामाजिक अभियन्ताको सिफारिस पत्र र व्यक्तिगत अभिव्यक्ति माग गरिएको छ। त्यस्तै असक्त, अनाथ र कमैयाका लागि प्रमाण खुल्ने पत्र आवश्यक हुने टीएफएले जनाएको छ।

टीएफएले हरेक वर्ष मेधावी थारु विद्यार्थीहरूलाई छात्रवृत्ति प्रदान गर्दै आएको छ। यस वर्षको छात्रवृत्ति त्यसकै निरन्तरता भएको टीएफएका अध्यक्ष सुरेन्द्र चौधरीले बताए। उनका अनुसार टीएफएको वेवसाइट tharus.org मा गएर आवेदन दिन सकिनेछ। कुनै जिज्ञासा भएमा [email protected] मा इमेल गर्न सकिने अध्यक्ष चौधरीले थारुवानलाई बताए।

चिनियाँ उपभोक्ताले घटाए खर्च बजेट, होटल उद्योगलाई तनाव

अक्टोबरको राष्ट्रिय दिवस सप्ताह र नोभेम्बरको “डबल ११” बिदा सहितको व्यस्त छुट्टीको मौसममा पनि चिनियाँ उपभोक्ताहरूले पैसा बचत गर्दैछन्, जसले गर्दा होटेल उद्योगले संघर्ष गरिरहेको छ, जसलाई सिंगल्स डे पनि भनिन्छ। अक्टोबर 1 देखि अक्टोबर 7 सम्मको राष्ट्रिय दिवसको बिदा पछि होटलहरू भयंकर मूल्य युद्धमा संलग्न छन्, केही उद्योग व्यवसायीहरूले “सबैभन्दा खराब सुनौलो हप्ता” मानेका छन्। अक्टोबर १५ मा, ट्राभल वेबसाइट सी-ट्रिपले “शून्य युआन अर्डर” र होटल प्याकेजहरूमा ठूला छुटहरू प्रदान गर्दै डबल ११ को लागि “अहिले स्टक अप गर्नुहोस्, पछि तिर्नुहोस्” प्रवर्द्धन सुरु गर्यो।

चिनियाँ अनलाइन ट्राभल एजेन्सी फ्लिगीले अक्टोबर २१ मा आफ्नो “डबल ११ सेल” भएको १० मिनेटभित्रै ९९९ युआन ($१४०) मा १००,००० तीन रातको होटल प्याकेजहरू बेचेको छ। छुट्टीको मौसम अगाडि बढेको आक्रामक मूल्य युद्धले चिन्ता बढाएको छ। विश्वभर १०,००० होटेलहरू सञ्चालन गर्ने एच वर्ल्ड ग्रुपका संस्थापक जी क्यूईले अत्यधिक छुटले प्रतिस्पर्धात्मकतालाई हानि पुर्‍याउन सक्ने चेतावनी दिए। सांघाई होटलका एक कर्मचारीले होटल टेक रिपोर्टलाई उद्धृत गर्दै आर्थिक अवस्थाका कारण गत वर्षको तुलनामा यो वर्षको बजार कमजोर रहेको बताए ।

उनले होटलको भाडा घटेको उल्लेख गरे, पहिले प्रति रात 500 युआन ($ 70) लाग्ने कोठाहरू अब प्रति रात 300 युआन ($ 42) मा जाँदैछन्। तर, चार तारे र पाँचतारे होटलले सुविधामा कमी आएको भन्दै गुणस्तरमा ह्रास आएको पनि उनले बताए ।

राष्ट्रिय दिवस बिदाको हप्तामा, पर्यटकहरूको संख्या बढेको बेला, चीनमा व्यापक खपत घटेको कारण वित्तीय प्रदर्शन निराशाजनक थियो। चिनियाँ भाषाको अखबार वर्ल्ड जर्नलले रिपोर्ट गरेअनुसार केही पर्यटन उद्योग व्यवसायीहरूले यसलाई इतिहासको “सबैभन्दा खराब राष्ट्रिय सुनौलो हप्ता” भनेर वर्णन गरे। चीनको संस्कृति तथा पर्यटन मन्त्रालयको आधिकारिक तथ्याङ्कले बिदाको समयमा ७६ करोड ५० लाख मानिसले आन्तरिक यात्रा गरेको देखाएको छ, जुन २०१९ को सोही अवधिको तुलनामा १०.२ प्रतिशतले बढेको छ, जुन कोविड-१९ महामारीको ठीक अघि थियो। तर, खर्च ७.९ प्रतिशत मात्रै बढेको छ ।

फ्लिगीको तथ्याङ्कमा आधारित, यस वर्षको राष्ट्रिय दिवसको बिदामा चीनमा माथिल्लो स्तरको होटल बुकिङ गत वर्षको सोही अवधिको तुलनामा झन्डै ४० प्रतिशतले बढेको छ। तर, होटल बुकिङको औसत मूल्य वर्षको तुलनामा ६ प्रतिशतले घटेको छ । सेप्टेम्बरको अन्त्यमा, चाङ्सामा एक होटल मालिकले आफ्नो संघर्षको आवाज उठाउन सोशल मिडियामा गए, यसो भने, “यस मूल्यमा, एक प्रमुख स्थानमा पनि, हामी आधारभूत भाडा कभर गर्न सक्दैनौं। श्रम, उपयोगिताहरू, र प्लेटफर्म कमिसनहरूको हिसाब पछि, म एउटा महत्त्वपूर्ण घाटाको सामना गरिरहेको छु, मलाई थाहा छैन हामी यसलाई कसरी कायम राख्न सक्छौं। ”

चिनियाँ होटलहरूबीचको चर्को मूल्य युद्धको बाबजुद पनि यो उद्योग राष्ट्रव्यापी रूपमा विस्तार भइरहेको छ। सोहु ट्राभलका अनुसार मार्च ३१ सम्म, H समूहको सहायक कम्पनी Huazhu चाइनाले 1,290 शहरहरूमा 9,684 होटेलहरू सञ्चालन गरेको छ, जुन गत वर्षको सोही अवधिको तुलनामा 158 शहरहरूमा वृद्धि भएको छ। अमेरिकामा रहेका चीन मामिलाका पर्यवेक्षक वाङ हेले द इपोच टाइम्सलाई भने कि पर्यटकहरू कम बजेटमा यात्रा गर्ने भएकाले होटलको मूल्य बढ्ने सम्भावना छैन। यस्तो अवस्थामा ठूला होटल निर्माण र विस्तार अव्यावहारिक भएको उनले आलोचना गरे ।

चिनियाँ अमेरिकी अर्थशास्त्री डेभी जे वोङले द इपोक टाइम्सलाई बताए कि चिनियाँ होटल उद्योग अत्यधिक विस्तार र पूँजी-संचालित वृद्धिबाट पीडित छ, जसले गर्दा होटलहरू निश्चित क्षेत्रमा क्लस्टर भएका छन् र अत्यधिक प्रतिस्पर्धा गर्छन्। वोङले माग र आपूर्तिबीचको असन्तुलनभन्दा बाहिरका गम्भीर मुद्दाहरूलाई प्रकाश पारे। छोटो अवधिको भाडा, होमस्टे, र बजेट आवासमा वृद्धिसँगै उपभोगमा उल्लेखनीय गिरावट आएको उनले बताए। यो परिवर्तनले पूँजी-लगानी-आश्रित होटलहरूलाई निम्न-अन्त विकल्पहरूसँग प्रतिस्पर्धा गर्न गाह्रो बनाएको छ, जसले गर्दा उद्योग भित्र तीव्र प्रतिस्पर्धा बढेको छ।

चीनका धेरै होटलहरूले आगामी तीनदेखि पाँच वर्षभित्र दिवालियापनको सामना गर्न सक्ने अनुमान गर्दै वोङले होटल उद्योगमा ठूलो परिवर्तन हुने भविष्यवाणी गरे। टियानले द इपोक टाइम्सलाई घरेलु होटेलहरूले बाँच्नका लागि कर्मचारीहरूलाई छुट्याइरहेको जानकारी दिए। “सरकारी वा कर्पोरेट सम्मेलनहरू बिना, होटलहरूमा सम्बन्धित सम्पर्क र बिक्री विभागहरू खारेज गरिनेछ, खानपान आउटसोर्स गरिनेछ र होटलहरूले अतिथि कक्षहरू उपलब्ध गराउनमा मात्र केन्द्रित हुनेछन्,” उनले भने।

चीन-अमेरिकाको सुरुदेखि नै 2018 मा व्यापार युद्ध, विदेशी पर्यटकको गिरावटले चीनको होटल उद्योगलाई महत्त्वपूर्ण चुनौती दिएको छ। तियानले चीन र अमेरिका, साथै चीन र युरोपबीचको बढ्दो तनाव र रुस-युक्रेनी युद्धमा चीन सरकारले रुसलाई दिएको समर्थनले पश्चिममा चीनप्रतिको नकारात्मक धारणालाई टेवा दिएको बताउनुभयो। कडा तीन वर्षको शून्य-COVID नीतिले यो मुद्दालाई अझ गहिरो बनाइदियो, जसको परिणामस्वरूप विदेशी पर्यटक, आगन्तुक, विद्यार्थी र लगानीमा तीव्र गिरावट आयो। पर्यटकलाई आकर्षित गर्न एकतर्फी भिसामुक्त प्रवेश नीति लागू गरे पनि उद्योगमा अपेक्षित वृद्धि हुन सकेको छैन ।

“यो अप्रभावी छ,” वोंगले भने। उनले चिनियाँ सरकारको जापान र अमेरिका विरोधी प्रचार र शिक्षाका साथै विदेशीमाथि हुने हिंसाका घटनाले पनि नकारात्मक प्रभाव पारेको बताए । वाङले विदेशीहरू अब चीनमा नआउने कुरामा जोड दिए। “मुद्दा भिसाको बारेमा होइन। चिनियाँ कम्युनिष्ट पार्टीले लगाएको तीन वर्षको COVID-19 तालाबन्दीले पश्चिमाहरूलाई डराएको छ। उनीहरू मानसिक रूपमा शासनबाट टाढा भएका छन्। चीनमा धेरै पश्चिमीहरूले देश छोड्नुपर्ने आवश्यकता महसुस गर्छन्। यसले चीन भ्रमण गर्ने पश्चिमीहरूको संख्यामा उल्लेखनीय गिरावट आएको छ, र यो निको हुन सकेको छैन,” उनले भने।

उदयपुरको त्रियुगामा दुर्घटना हुँदा इन्द्रदेव चौधरीको मृत्यु

उदयपुरको त्रियुगा नगरपालिका-९ गैरुनमा आइतबार दिउँसो मोटरसाईकल र्दुघटना हुँदा एक जनाको ज्यान गएको छ। मदन भण्डारी राजमार्गअन्तर्गत गाईघाटबाट राजावासतर्फ जाँदै गरेको स८प ६६९५ नम्बरको मोटरसाइकल आफैं अनियन्त्रित भएर आइतबार दिउँसो ३:२० बजे दुर्घटनामा परेको हो।

जिल्ला प्रहरी कार्यालयका सूचना अधिकारी डीएसपी राजन चापागाईका अनुसार दुर्घटनामा चालक त्रियुगा नगरपालिका-५ देउरीका ३५ वर्षीय इन्द्रदेव चौधरीको ज्यान गएको हो। दुर्घटनामा गम्भीर घाइते भएका उनको जिल्ला अस्पतालमा उपचारकै क्रममा दिउँसो ४:३० बजे ज्यान गएको उनले बताए। घटनाको थप अनुसन्धान भइरहेको प्रहरीले जनाएको छ।

मोटरसाइकल तीव्र गतिका कारण दुर्घटना भएको स्थानीय प्रत्यक्षदर्शी मनोज कार्कीले बताए। अनुहार र दाहिने खुट्टामा गम्भीर चोट लाग्नुकासाथै बोल्न नसक्ने अवस्था स्थानीयले उद्धार गरी जिल्ला अस्पताल पठाइएको उनले बताए।

एनपीएलमा जनकपुरको विजयी सुरुवात

नेपाल प्रिमियर लिग(एनपीएल)को उद्घाटन खेलमा जनकपुर बोल्ट्सले वीजयी सुरुवात गरेको छ। जनकपुरले विराटनगरलाई ८ विकेटले पराजित गरेको हो। हर्ष थाकर र लाहिरु मिलान्थालको शतकीय साझेदारीमा जनकपुरले सहज जित हात पारेको छ।

कीर्तिपुरस्थित टियु क्रिकेट मैदानमा टस जितेको जनकपुरले १२८ रनको मध्यम लक्ष्य पाएको थियो। विराटनगरले दिएको लक्ष्य जनकपुरले १५.३ ओभरमा २ विकेट गुमाउँदै पूरा गरेको हो। १२८ रनको विजयी लक्ष्य पछ्याएको जनकपुरका लागि तेस्रो क्रमका ब्याटर लाहिरु मिलान्थाले ११६रनको शतकीय साझेदारी गरे।

मिलान्थाले ७५ रन रउनको साथ हर्ष थाकरले २९ रन बनाए । लाहिरुले ५३ बलमा ९ चौका र ३ छक्का प्रहार गरेका हुन्। थाकरले भने ३३ बलमा २ चौकासहित २९ रन बनाएका हुन्। ओपनरद्वय सस्तैमा समेटिए पनि जनकपुरका दुई ब्याटरको उत्कृष्ट प्रदर्शनले खेल एकतर्फी रूपमा सकियो। विराटनगरका लागि प्रतिश जिसी र क्रिस सोलले १/१ विकेट लिए।

त्यसअघि, टस हारेर ब्याटिङ गरेको विराटनगरले १९ ओभरमा अलआउट हुँदै १२७ रन मात्रै जोडेको थियो। विराटनगरको लागि मार्टिन गप्टेलले सर्वाधिक ५५ रन बनाए। उनले ४३ बलमा ७ चौका र १ छक्का प्रहार गरे। उनले ३६ बलमा ७ चौका र १ छक्का सहित अर्धशतक पूरा गरेका हुन्। उनले १३ ओभरको पहिलो बलमा बेन माइकलाई छक्का हान्दै अर्धशतक पूरा गरेका थिए।

उनीबाहेक अकिव इलियासले मात्रै दोहोरो अंकमा रन बनाए । उनले १८ बलमा १ चौका सहित १५ रन बनाएर एलबीडब्ल्यु आउट भए। उनलाई मोहम्मद मोसिनले एलबीडब्ल्यु आउट गरे। त्यसबाहेक अन्य कुनै खेलाडीको ब्याटिङ नचल्दा विराटनगर १२७ मा नै रोकियो। जनकपुरका लागि ललित राजवंशी ३, हर्ष थाकर र किशोर महतोले समान २÷२ र मोहम्मद मोसिन र बेन माइकले १/१ विकेट लिए।

सोमबार दुई खेल हुनेछ। सोमबार पहिलो खेल काठमाडौं गुर्खासज र चितवन राइनोजबीच हुनेछ। दोस्रो खेलमा कर्णाली याक्स र जनकपुर बोल्ट्स भिड्नेछन्।

पेट्रोलियम पदार्थको मूल्य बढ्यो

पेट्रोलियम पदार्थको मूल्य बढेको छ। नेपाल आयल निगमका अनुसार आज राति १२ बजेबाट लागू हुनेगरी प्रतिलिटर एक रुपैयाँले पेट्रोलको मूल्य बढेको हो।

त्यस्तै, हवाई इन्धनको मूल्य पनि बढेर आएको निगमले विज्ञप्तिमार्फत जानकारी गराएको छ। आन्तरिकतर्फ २ रुपैयाँ र अन्तर्राष्ट्रियतर्फ काठमाडौंका लागि प्रति किलोलिटर १५ डलरले मूल्यवृद्धि भएको निगमले जनाएको छ।

खाना पकाउने ग्यासको भने मूल्य यथावत् रहेको निगमतले जारी गरेको विज्ञप्तिमा जनाइएको छ। उपभोक्ताको हितलाई मध्यनजर गर्दै ग्यासको मूल्य बढेर आएपनि अहिलेलाई यथावत् राखिएको निगमले बताएको छ। यो सँगै पहिलो वर्गमा पेट्रोलको मूल्य १ सय ५७ रुपैयाँ ५० पैसा, दोस्रो वर्गमा १ सय ५९ र तेस्रो वर्गमा १६० कायम भएको छ।

पहिलो वर्गमा चारआली, विराटनगर, जनकपुर, अमलेखगञ्ज, भलवारी, नेपालगञ्ज, धनगढी र वीरगञ्ज रहेका छन्। दोस्रो वर्गमा सुर्खेत र दाङलाई राखिएको छ भने तेस्रो वर्गमा काठमाडौं, पोखरा र दीपायल रहेका छन्।

मधेसमा अवैधरूपमा नदी उत्खनन गर्ने चिनियाँ कम्पनीविरुद्ध मुद्दा दायर

मधेस प्रदेशमा अनाधिकृत रूपमा नदी उत्खनन गरेको भन्दै चिनियाँ कम्पनीविरुद्ध सर्वोच्च अदालतमा रिट दायर भएको छ। धनुषाको कमलादेखि सप्तरीको कञ्चनरुपसम्म पूर्व-पश्चिम राजमार्गको चार लेन सडक विस्तारका लागि लहान नगरपालिका र चाइना रेलवे नम्बर २ इन्जिनियरिङ ग्रुप कम्पनी लिमिटेडले संरक्षित जङ्गल र खोलाबाट अवैध रूपमा ढुंगा, गिट्टी र बालुवा उत्खनन गरेको निवेदनमा निवेदनमा उल्लेख छ।

सर्वोच्चले मुद्दालाई प्राथमिकता दिँदै अर्को सुनुवाइ डिसेम्बर १ मा तोकेको छ। सर्वोच्च अदालतको नियमावली (२०७४) को नियम ४९ बमोजिम तत्काल यी गतिविधि रोक्न अन्तरिम आदेश जारी गर्न निवेदनमा माग गरिएको छ। यसले वातावरण संरक्षण ऐन (२०७६ बीएस), प्रादेशिक वन ऐन (२०७७) र सम्बन्धित नियमहरूको उल्लङ्घनलाई हाइलाइट गर्दछ, यी कार्यहरूबाट हुने वातावरणीय क्षतिलाई जोड दिन्छ।

रिटमामा लहान नगरपालिकाले वातावरण संरक्षण ऐन र अन्य सान्दर्भिक नियमावली अन्तर्गतको कानुनी व्यवस्थाको उल्लङ्घन गरी सञ्चालन गरिएको तर्क गर्दै वातावरणीय मूल्याङ्कनलाई खारेज गर्न माग गरेको छ।

एनपीएल खेल्न आइपुगे क्रिकेटका ‘गब्बर’, नेपाली खेलाडीलाई के भने?

भारतीय क्रिकेटर शिखर धवन काठमाडौं आइपुगेका छन्। शनिबारदेखि सुरू हुने नेपाल प्रिमियर लिग (एनपीएल) खेल्न उनी शुक्रबार साँझ काठमाडौं आइपुगेका हुन्। उनी कर्णाली याक्समा आबद्ध छन्।

त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलमा धनवलाई कर्णाली याक्सका मालिक झनक दत्त खनाललगातले स्वागत गरेका थिए। धवनले सञ्चारकर्मीसँग सबालजवाफ पनि गरे। उनले विदेशी खेलाडीको आगमनले नेपाली खेलाडीलाई फाइदा पुग्ने बताए।

‘एनपीएल खेल्न विदेशी खेलाडीहरू आएका छन्। उनीहरूले आफ्नो एक्सपेरियन्स यहाँ सेयर गर्नेछन्। यसले नेपाली खेलाडीलाई पनि फाइदा पुग्छ। हाम्रो एक्सपेरियन्सले यहाँको क्रिकेट र स्थानीय खेलाडीलाई अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा खेल्न सहयोग पुग्नेछ,’ उनले भने।

उनले नेपाल र भारतबीच ऐतिहासिक सम्बन्ध रहँदै आए पनि आफू पहिलोपटक नेपाल आएको बताए। नेपालमा रहँदा पशुपतिनाथ मन्दिरको दर्शन गर्ने बताए। भ्याएसम्म हिमालको मज्जा पनि लिने उनको भनाइ छ।

उनले आइपीएल खेलेका सन्दीप लामिछानेबारे थाहा भए पनि अन्य खेलाडीको बारेमा त्यति जानकार नभएको बताए। ‘यहाँ खेल्न आएको छु। पक्कै पनि अन्य खेलाडीसँगको चिनजान र कुराकानी पनि हुने विश्वास लिएको छु,’ उनले भने।

उनले नेपालमा क्रिकेटको लोकप्रियता धेरै रहेको बताए। ‘खेलको टिकेट नै ‘सोल्ड आउट’ भएको थाहा पाएँ। यसले नेपालको क्रिकेट कति लोकप्रिय छ भनेर थाहा हुन्छ,’ उनले भने। उनले कर्णाली याक्सबाट मैदानमा उत्रिन आफू उत्साहित रहेको बताए।

मधेसका गृहमन्त्री लेखीलाई भूमिगत समूहको धम्की

मधेस प्रदेशका गृह, सञ्चार तथा कानुनमन्त्री राजकुमार लेखीलाई भूमिगत समूहले ‘तह लगाइदिने’ धम्की दिएको छ। ह्वाट्स एपमा फोन गरेर भूमिगत समूह जनतान्त्रिक तराई मुक्ति मोर्चाका संयोजक जयकृष्ण यादवले लेखीलाई तह लगाउँछु भन्दै धम्की दिएका हुन्।

आर्थिक सहयोग दिन अस्वीकार गरेपछि आफूलाई जेसुकै गरिदिने धम्की दिएको मन्त्री लेखीले बताए। ‘ह्वाट्स एपमा तीनपटक फोन गरेर आर्थिक सहयोग माग्नुभयो। मैले आर्थिक सहयोग दिन सक्दिनँ भने। मन्त्री हुनुहुन्छ जसरी पनि आर्थिक सहयोग चाहिन्छ, नभए तह लगाउँछौं भन्दै धम्क्याउनुभयो,’ अन्नपूर्णसँग मन्त्री लेखीले भने।

उक्त समूहले तराईमा आपराधिक गतिविधि सञ्चालन गर्दै आएको उनको भनाइ छ। सप्तरी निवासी लेखी र यादव कुनै समय एमालेबाट सँगै राजनीति गर्थे। यादव सप्तरीको एमाले अध्यक्ष रहँदा लेखी काठमाडौं-सप्तरी जनसम्पर्क मञ्चका नेता थिए। त्यसबेला उनीहरूबीच घनिष्टता पनि रहेको बताइन्छ। तर, आपराधिक गतिविधिमा लागेपछि उनीहरूबीच सम्पर्क विच्छेद भएको लेखीले बताए। ‘सरकारमा छौं, आर्थिक सहयोग गर्नुपर्‍यो भन्दैमा राज्यको पैसा दिने कुरा त हुँदैन,’ मन्त्री लेखीले भने।

यस विषयमा मधेस प्रदेशको सुरक्षा समन्वय बैठकमा छलफल गरेको लेखीले बताए। मधेस प्रदेशको सुरक्षा व्यवस्था जटिल बन्दै गएको भन्दै बैठकमा उनले सुरक्षा निकायलाई कडा निर्देशन दिएको स्रोतले बतायो। ‘मधेस प्रदेशको सुरक्षा व्यवस्था किन जटिल बन्दैछ? यहाँका जनताले किन शान्त वातावरणमा जीवनयापन गर्न सकेका छैनन्? सुरक्षा अधिकारीहरू कहाँ किन चुकिरहेका छन्?,’ बैठकमा उनले प्रश्न गरेका थिए। ठीक ढंगले ड्युटी नगर्ने प्रहरी अधिकारीलाई कारबाही गर्नेसम्मको निर्देशन मन्त्री लेखीले दिएको स्रोतको भनाइ छ।

सिनजियाङको श्रम मुद्दामा चीनले विश्वव्यापी आलोचनाको सामना गर्दै

जबरजस्ती श्रम प्रयोग गरेको आरोपमा दुई दर्जनभन्दा बढी चिनियाँ कम्पनीहरूलाई कालोसूचीमा राख्ने अमेरिकी सरकारले निर्णय गरेपछि सिन्जियाङमा चीनको मानवअधिकार उल्लङ्घनबारे विश्वव्यापी चर्चा बढेको छ। यो थपिएसँगै अहिले लक्षित चिनियाँ कम्पनीको कुल संख्या १०० नाघेको छ ।

यो कदमले ठूलो महत्त्व ग्रहण गरेको छ किनकि यो अमेरिकी राष्ट्रपति चुनावको लगत्तै आयो, राष्ट्रपति निर्वाचित डोनाल्ड ट्रम्पले पदभार ग्रहण गर्ने तयारी गर्दा बेइजिङलाई ठूलो कूटनीतिक र आर्थिक प्रहारको संकेत दिँदै। क्यानडा, युनाइटेड किंगडम र युरोपेली संघका सदस्यहरू लगायत अन्य पश्चिमी राष्ट्रहरूले सिनजियाङसँगको व्यापारलाई प्रतिबन्ध लगाउन समान कदम चालेका छन्, जसले चीनलाई जवाफदेही बनाउन समन्वयात्मक प्रयासको संकेत गर्दछ। सिनजियाङमा जबर्जस्ती श्रममा अन्तर्राष्ट्रिय समुदायको प्रतिक्रियाले चीनको लागि कूटनीतिक र आर्थिक दुवै रूपमा ठूलो धक्का दिन्छ।

कालोसूचीबाट प्रभावित कम्पनीहरूले पोलिसिलिकन, कपडा र टमाटरको पेस्ट जस्ता खाद्य उत्पादनहरू उत्पादन गर्ने उद्योगहरूको दायरा फैलाउँछन्। यो विकास संग, यी फर्महरु अब संयुक्त राज्य अमेरिका मा आफ्नो उत्पादन बेच्न प्रतिबन्धित छन्।

यस निर्णयले सिनजियाङमा जबरजस्ती श्रमको प्रयोगको बारेमा विश्वव्यापी छलफललाई पुन: जगाएको छ र यस क्षेत्रबाट उत्पन्न हुने सामानहरू बारे पश्चिमी सांसदहरूमा चिन्ता बढाएको छ। विज्ञहरूले भनेका छन् कि अन्य राष्ट्रहरूले सिनजियाङमा जबरजस्ती श्रमसँग सम्बन्धित आयातमा समान प्रतिबन्ध वा प्रतिबन्ध लगाउने गरी त्यसलाई पछ्याउनेछन्।

सिनजियाङमा जबर्जस्ती श्रमसम्बन्धी मुद्दाहरू उठाउँदै आएको अमेरिकाले उइघुर जबरजस्ती श्रम रोकथाम ऐन (UFLPA) पारित गरेको थियो, जसको उद्देश्य संयुक्त राज्य अमेरिकामा त्यस्ता सर्तहरूमा बनाइएका वस्तुहरूको आयातमा रोक लगाउने द्विपक्षीय विधेयक थियो। यो कानूनले श्रम र मानवअधिकार हननमा संलग्न धेरै चिनियाँ अधिकारी र कम्पनीहरूमाथि प्रतिबन्ध लगाएको छ। UFLPA मानवता विरुद्धको अपराधको रूपमा वर्णन गरिएका धेरै प्रतिवेदन र अनुसन्धानहरूले चीनलाई जवाफदेही बनाउने व्यापक अमेरिकी प्रयासहरूको हिस्सा हो।

एम्नेस्टी इन्टरनेशनल र ह्युमन राइट्स वाच लगायतका प्रमुख मानवअधिकार संगठनहरूले चीनले सिनजियाङमा उइघुर र अन्य मुस्लिम बहुल जातीय समूहहरू विरुद्ध दमनको व्यवस्थित अभियान सञ्चालन गरेको आरोप लगाएका छन्। आरोपहरूमा सामूहिक हिरासत, जबरजस्ती श्रम, र यहाँसम्म कि नरसंहार समावेश छ।

बढ्दो प्रमाणले सिनजियाङमा जबरजस्ती श्रम व्यापक रहेको देखाउँदा पनि बेइजिङले कडा सहयोगीलाई अस्वीकार गरेको छ। पोलिटिको द्वारा पूर्वावलोकन गरिएको 2023-2024 अध्ययनले यस क्षेत्रमा जारी दुर्व्यवहारलाई हाइलाइट गर्‍यो दुई वर्ष पछि संयुक्त राष्ट्र संघको प्रतिवेदनले यो मुद्दा प्रकाशमा ल्यायो। अनुसन्धानले उइघुरहरूको सामूहिक नजरबन्द र जबरजस्ती श्रम कार्यक्रमहरूमा उनीहरूको शोषणको बारेमा पुष्टि गर्‍यो, त्यस्ता परिस्थितिहरूमा बनाइएका उत्पादनहरूमा ब्लक-व्यापी प्रतिबन्ध लागू गर्न युरोपियन युनियनमा दबाब बढ्यो।

यस वर्षको सुरुमा, ह्युमन राइट्स वाचले “स्लीप एट द ह्वील: कार कम्पनीहरूको चाइनामा जबरजस्ती श्रममा संलग्नता” शीर्षकको ९९ पृष्ठको कागजात जारी गर्‍यो, जसले जनरल मोटर्स, टेस्ला, टोयोटा, BYD र फक्सवागनलगायत विश्वव्यापी अटोमेकरहरूले कसरी खुलासा गरेको थियो। , तिनीहरूको आल्मुनियम आपूर्ति श्रृंखलाहरूमा जबरजस्ती श्रमको जोखिमहरूलाई पर्याप्त रूपमा मूल्याङ्कन गर्न र कम गर्न असफल भएको थियो। केही कार निर्माताहरूले चिनियाँ सरकारको दबाबमा झुकेका छन्, उनीहरूको विश्वव्यापी सञ्चालनको तुलनामा चीनमा उनीहरूको संयुक्त उद्यमहरूमा कमजोर मानव अधिकार मापदण्डहरू लागू गरेका छन्। फाइनान्सियल टाइम्सले खुलासा गर्‍यो कि चीनको सबैभन्दा धेरै बिक्री हुने विदेशी अटो समूहहरू मध्ये एक फक्सवागनले SA8000 जस्ता अन्तर्राष्ट्रिय रूपमा मान्यता प्राप्त सामाजिक लेखापरीक्षण मापदण्डहरूको पालना गर्न महत्त्वपूर्ण चुनौतीहरूको सामना गर्यो। चिनियाँ फर्मसँगको सहकार्यमा सञ्चालन भएको लेखापरीक्षण प्रक्रियाले पारदर्शिता र मानव अधिकारको मापदण्डको पालनाको कमीलाई उजागर गरेको छ।
जुन २०२४ मा, ग्लोबल लिगल एक्शन नेटवर्क (GLAN) र विश्व उइघुर कांग्रेस (WUC) ले युनाइटेड किंगडममा ऐतिहासिक कानुनी विजय हासिल गर्यो। पुनरावेदन अदालतले राष्ट्रिय अपराध एजेन्सीले चीनबाट उइघुर जबरजस्ती श्रम कपास आयातको अनुसन्धान गर्न अस्वीकार गरेको फैसला गैरकानूनी थियो। यो फैसलाले जबर्जस्ती श्रम परिस्थितिमा उत्पादित वस्तुहरू जानीजानी पैठारी गर्ने कम्पनीहरूलाई जवाफदेही बनाउने उदाहरण स्थापित गरेको छ। युकेको प्रोसिड्स अफ क्राइम ऐन २०२२ अन्तर्गत, व्यवसायहरूले उनीहरूको आपूर्ति शृङ्खलाहरूमा आपराधिक श्रम अभ्यासहरूको प्रमाणमा कार्य गर्न असफल भएमा उनीहरूले अभियोगको सामना गर्न सक्छन्।

यस कानुनी सफलताले विश्वव्यापी आपूर्ति शृङ्खलाहरू अवरुद्ध पारेको छ, कम्पनीहरूलाई नोटिसमा राखेको छ कि जबरजस्ती श्रमसँग सम्बन्धित सामानहरूमा व्यापार गर्दा गम्भीर कानुनी र प्रतिष्ठाको परिणाम हुन सक्छ। यसले अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा यी दुर्व्यवहारहरू विरुद्ध लड्न बढ्दो गतिलाई सुदृढ गर्दै उइघुर जबरजस्ती श्रमलाई लक्षित गर्ने पहिलो सफल कानुनी कारबाही पनि चिन्ह लगाइयो।

धेरै अध्ययन र प्रतिवेदनहरूले सिनजियाङमा जबरजस्ती श्रमको सशक्त प्रमाणहरू प्रदान गरेका छन्। मानव अधिकारका लागि तत्कालीन संयुक्त राष्ट्रसङ्घीय उच्चायुक्त मिशेल ब्याचेलेटको २०२२ को प्रतिवेदनले सिनजियाङको तथाकथित “व्यावसायिक शिक्षा र प्रशिक्षण केन्द्रहरू” (VETCs) सँग सम्बन्धित श्रम र रोजगारी योजनाहरूमा जबरजस्ती र भेदभावको सङ्केत दिएको थियो। यी निष्कर्षहरू धेरै गैर-सरकारी संस्थाहरू र अनुसन्धान केन्द्रहरूले पुष्टि गरेका छन्।

2020 मा, अष्ट्रेलियाली रणनीतिक नीति संस्थान (ASPI) ले “बिक्रीका लागि उइघुरहरू: ‘पुनः शिक्षा,’ जबरजस्ती श्रम, र सिनजियाङ बाहिर निगरानी” मा विस्तृत रिपोर्ट प्रकाशित गर्‍यो। प्रतिवेदनले सरकारद्वारा सञ्चालित श्रम हस्तान्तरण कार्यक्रम मार्फत उइघुर जबरजस्ती श्रमबाट लाभान्वित हुने ८३ विदेशी र चिनियाँ कम्पनीहरू पहिचान गरेको छ। एएसपीआईले अनुमान गरेको छ कि कम्तिमा 80,000 उइघुरहरूलाई सिनजियाङबाट इलेक्ट्रोनिक्स, कपडा र अटोमोटिभ निर्माण जस्ता क्षेत्रहरूमा विश्वव्यापी आपूर्ति श्रृंखलाहरूको लागि सामानहरू उत्पादन गर्ने कारखानाहरूमा काम गर्न स्थानान्तरण गरिएको थियो। यी निष्कर्षहरूले बहुराष्ट्रिय कम्पनीहरूलाई चीनमा आफ्नो सञ्चालनको छानबिन गर्न दबाब बढाएको छ।

सिन्जियाङमा जबरजस्ती श्रम र मानव अधिकार उल्लङ्घनका थप प्रमाणहरू देखा पर्दा चीनले विश्वव्यापी मञ्चमा बढ्दो एक्लोपनको सामना गरिरहेको छ। प्रतिबन्ध, व्यापार प्रतिबन्ध र कानुनी कारबाहीको संयोजनले यी मुद्दाहरूलाई सम्बोधन गर्ने अन्तर्राष्ट्रिय संकल्पलाई जोड दिन्छ। बेइजिङका लागि यी आरोपहरूलाई सम्बोधन गर्ने मात्र होइन तर अन्तर्राष्ट्रिय समुदायसँग विश्वासको पुनर्निर्माण गर्ने चुनौती पनि हुनेछ — प्रत्येक नयाँ खुलासासँगै झन् कठिन हुने कार्य।