Author: Madan Kumar

संयुक्त राज्य अमेरिकाको राज्य विभागको अन्तर्राष्ट्रिय धार्मिक स्वतन्त्रताको 2023 प्रतिवेदन, जुन 26, 2024 मा जारी गरिएको थियो, चीनले तिब्बतमा धार्मिक स्वतन्त्रताको चलिरहेको दमनको निन्दनीय मूल्याङ्कन गर्दछ। यो व्यापक समीक्षाले तिब्बती बौद्ध धर्मको हरेक पक्षलाई नियन्त्रण र हेरफेर गर्न चिनियाँ कम्युनिष्ट पार्टी (सीसीपी) को अथक प्रयासको लागि कडा अनुस्मारकको रूपमा कार्य गर्दछ, जसले तिब्बती जनताको आध्यात्मिक र सांस्कृतिक जीवनलाई प्रभावकारी रूपमा गलामा पारेको छ। चीनको दमनकारी नीतिको केन्द्रविन्दुमा “सिनिकाइजेसन” को एक कपटी अभियान छ – तिब्बती पहिचानको व्यवस्थित मेटाउने र तिब्बती बौद्ध धर्मलाई चिनियाँ संस्कृतिको CCP-अनुमोदित संस्करणमा जबरजस्ती आत्मसात गर्नको लागि एक प्रेयोक्ति। यो सांस्कृतिक साम्राज्यवाद मात्र होइन; बेइजिङले आफ्नो अख्तियारको लागि खतराको रूपमा बुझेको कुरालाई बेअसर गर्ने र तिब्बती बौद्ध धर्मलाई आफ्नै छविमा पुनर्निर्माण गर्ने यो एउटा गणना गरिएको रणनीति हो।

राज्य विभागको प्रतिवेदनले तिब्बती बौद्ध धर्ममा विशेष ध्यान केन्द्रित गर्दै चीनमा बौद्ध धर्मलाई सिनिकाइज गर्ने CCP को 2019-2023 पञ्चवर्षीय योजनालाई हाइलाइट गर्दछ। यो योजना, एक सौम्य सांस्कृतिक पहल नभई, वैचारिक नियन्त्रणको खाका हो। यसले सबै भन्दा माथि सीसीपी र राज्यप्रति वफादारीको माग गर्दछ, प्रभावकारी रूपमा आध्यात्मिक भक्तिलाई राजनीतिक निष्ठाले प्रतिस्थापन गर्ने प्रयास गर्दछ। यस प्रक्रियामा चीनको राज्य-संचालित बुद्धिस्ट एसोसिएसन अफ चाइना (BAC) को संलग्नताले चिनियाँ सरकार आफ्नो राजनीतिक एजेन्डा सेवा गर्न धार्मिक संस्थाहरूलाई सह-अप्न गर्न इच्छुक रहेको कुरालाई मात्र जोड दिन्छ। सायद सबैभन्दा डरलाग्दो कुरा भनेको तिब्बती बौद्ध परम्पराको सबैभन्दा पवित्र पक्षहरूमा सीसीपीको निर्लज्ज हस्तक्षेप हो। प्रतिवेदनले कसरी CCP को एक अंग, संयुक्त मोर्चा कार्य विभाग (UFWD) ले तिब्बती धार्मिक नेताहरूको छनोट, पुनर्जन्म लामाहरूको मान्यता सहित नियन्त्रण गर्ने शक्ति आफैंमा घमण्ड गरेको छ भनेर विवरण दिन्छ। यो प्रशासनिक ओभररिच मात्र होइन; यो धार्मिक स्वतन्त्रताको मौलिक उल्लङ्घन र तिब्बती बौद्ध धर्मको आध्यात्मिक वंशलाई नियन्त्रण गर्ने प्रयास हो।

पुनर्जन्म लिने लामाहरू चीन भित्रै जन्मिनुपर्छ र कुनै पनि विदेशी संस्था वा व्यक्तिले उनीहरूको छनोटमा हस्तक्षेप गर्न नपाउने व्यवस्था गर्ने नियमहरू विशेष गरी गम्भीर छन्। यी नियमहरू पारदर्शी रूपमा निर्वासित वर्तमान दलाई लामालाई आफ्नो उत्तराधिकारीको मान्यतामा कुनै पनि भनाइ राख्नबाट रोक्नको लागि डिजाइन गरिएको हो। यो तिब्बत भित्रका तिब्बतीहरू र उनीहरूका निर्वासित धार्मिक नेताहरू बीचको आध्यात्मिक सम्बन्ध तोड्न र भविष्यका धार्मिक नेताहरूले सीसीपीको आदेशको पालना गरेको सुनिश्चित गर्नको लागि गणना गरिएको कदम हो। दलाई लामा र अधिकांश तिब्बती बौद्धहरूले ११ औं पञ्चेन लामाको रूपमा मान्यता दिएका गेधुन चोएकी न्यामाको निरन्तर बेपत्ता हुनु चिनियाँ सरकारले तिब्बती बौद्ध धर्मलाई नियन्त्रण गर्न कति लामो समयसम्म जानेछ भन्ने चिन्तन प्रमाणको रूपमा खडा छ। 1995 मा छ वर्षको उमेरमा अपहरण गरिएको थियो, उनको ठेगाना लगभग तीन दशक पछि अज्ञात छ। राज्य प्रायोजित अपहरणको यो कार्यले आधारभूत मानवअधिकारको उल्लङ्घन मात्र गर्दैन तर तिब्बती बौद्ध धर्मको धार्मिक परम्परामा प्रत्यक्ष आक्रमण पनि गर्दछ।

प्रतिवेदनले तिब्बती भाषा र संस्कृतिलाई मेटाउने चिनियाँ सरकारले गरेको प्रयासमा पनि प्रकाश पारेको छ। मठहरूलाई तिब्बतीबाट मन्डारिनमा पाठहरू अनुवाद गर्न बाध्य पारिएको छ, यो कदमलाई पर्यवेक्षकहरूले तिब्बती भाषालाई कमजोर पार्ने प्रयासको रूपमा चिन्छन्। दलाई लामा र अन्य आदरणीय लामाहरूको तस्बिरहरू दुवै मठ र निजी घरहरूमा सीसीपी नेताहरूको चित्रहरूसँग जबरजस्ती प्रतिस्थापन सांस्कृतिक हिंसाको एक विशेष रूपले क्रूर रूप हो, जसले तिब्बती आध्यात्मिक अभ्यासको केन्द्रबिन्दु हो। दलाई लामाका तस्बिरहरूमाथिको प्रतिबन्ध, जो तिनीहरूको स्वामित्व वा प्रदर्शन गर्ने साहस गर्नेहरूका लागि कठोर परिणामहरू छन्, धार्मिक स्वतन्त्रता र व्यक्तिगत अभिव्यक्तिको स्पष्ट उल्लङ्घन हो। यसले दलाई लामाको प्रभावबाट सीसीपीको डर र तिब्बती जनतामा उहाँप्रतिको वफादारीको कुनै पनि निशान मेटाउने दृढ संकल्पको बारेमा धेरै मात्रामा बोल्छ।

प्रतिवेदनले राजनीतिक रूपमा संवेदनशील घटनाहरू, धार्मिक वार्षिकोत्सवहरू, र धार्मिक घटकहरू भएका सांस्कृतिक कार्यक्रमहरूको वरिपरि दमनको तीव्रतालाई पनि हाइलाइट गर्दछ। आधिकारिक स्वीकृति प्राप्त गरेका धार्मिक कार्यक्रमहरूमा पनि उपस्थितिको रद्द वा कटौतीले सीसीपी नियन्त्रणको मनमोहक प्रकृति र तिब्बती बौद्धहरूले आफ्नो विश्वासको अभ्यास गर्नुपर्छ भन्ने अनिश्चितताको निरन्तर अवस्थालाई देखाउँछ। धार्मिक मामिलाहरूको राज्य प्रशासन (SARA) मार्फत धार्मिक मामिलाहरू व्यवस्थापन गर्न संयुक्त मोर्चा कार्य विभागको भूमिकाले तिब्बतमा धर्मलाई आध्यात्मिक भन्दा पनि राजनीतिक विषयको रूपमा हेरिएको छ। UFWD को “विशेष गरी ठूलो प्रभाव” को उच्च लामाहरूको पुनर्जन्मको मान्यतालाई अस्वीकार गर्ने अधिकार भएको दाबी CCP को क्यारिज्म्याटिक धार्मिक नेताहरूको डरको स्पष्ट संकेत हो जसले यसको अधिकारलाई चुनौती दिन सक्छ।

नागरिकहरूलाई आधिकारिक रूपमा अनुमोदित धार्मिक अभ्यासहरूमा मात्र भाग लिन अनुमति दिने नियमहरू धार्मिक स्वतन्त्रतामा प्रत्यक्ष आक्रमण हो। धार्मिक स्थलहरू, समूहहरू, कर्मचारीहरू र विद्यालयहरूको व्यवस्थापनलगायत धार्मिक गतिविधिका सबै पक्षहरूमा CCP नियन्त्रणमा जोड दिँदै, चिनियाँ सरकारले प्रभावकारी रूपमा तिब्बती बौद्ध धर्मलाई यसको आध्यात्मिक सारविहीन राज्य-नियन्त्रित संस्थामा पुन: निर्माण गर्ने प्रयास गरिरहेको छ। यो बृहत् नियन्त्रण दैनिक धार्मिक जीवनको सूक्ष्मतासम्म फैलिएको छ। CCP ले आधिकारिक रूपमा मान्यता प्राप्त पुनर्जन्म लामाहरूको रजिस्ट्री कायम राख्छ, प्रभावकारी रूपमा गहिरो आध्यात्मिक प्रक्रियालाई नोकरशाही गर्दै। तिब्बती क्षेत्रहरूमा स्थानीय सरकारहरूलाई गुम्बाहरू, ननरीहरू र अन्य बौद्ध धार्मिक केन्द्रहरूको दर्तामा नियन्त्रण दिइएको छ, जसले यी पवित्र स्थानहरूलाई निरन्तर जाँच र सम्भावित हस्तक्षेपको अधीनमा राख्छ।

ठूला-ठूला धार्मिक कार्यक्रमहरू वा भेलाहरूका लागि मठहरूलाई आधिकारिक अनुमति प्राप्त गर्न आवश्यकले धर्मको स्वतन्त्र अभ्यासलाई थप प्रतिबन्धित गर्दछ। धार्मिक गतिविधिहरूको यो सूक्ष्म व्यवस्थापनले विश्वासको स्वस्फूर्त अभिव्यक्तिलाई मात्र रोक्दैन तर सीसीपीलाई तिब्बती बौद्धहरूको भेलालाई निगरानी र नियन्त्रण गर्न पनि अनुमति दिन्छ, सम्भवतः त्यस्ता सम्मेलनहरूले चिनियाँ शासनको विरोध वा विरोधलाई बढावा दिन सक्ने डरले गर्दा। तिब्बतका अध्यक्ष टेन्चो ग्यात्सोले दलाई लामाको उत्तराधिकारलाई नियन्त्रण गर्ने प्रयासलगायत तिब्बतमा धार्मिक स्वतन्त्रताको दमन तिब्बती सभ्यताको अस्तित्व र भविष्यका लागि प्रमुख मुद्दाहरू हुन् भन्ने कुरा सही रूपमा औंल्याए। यस वर्षको राज्य विभागको धार्मिक स्वतन्त्रता रिपोर्टमा तिब्बतमा राखिएको स्पटलाइट वास्तवमा पहिले भन्दा बढी आवश्यक छ।

विश्वले हेरिरहेको छ, तिब्बतमा चीनको नीतिहरूले धार्मिक स्वतन्त्रता र मानव अधिकारको अन्तर्राष्ट्रिय मान्यताहरूलाई स्पष्ट रूपमा उल्लङ्घन गरिरहेको छ। सीसीपीको राजनीतिक स्वार्थ पूरा गर्न तिब्बती बौद्ध धर्मलाई नियन्त्रण, हेरफेर र अन्ततः पुन: आकार दिने व्यवस्थित प्रयास सांस्कृतिक नरसंहारभन्दा कम होइन। यो एक अभियान हो जसले तिब्बती पहिचान र आध्यात्मिकताको मुटुमा प्रहार गर्दछ। तिब्बतमा चीनको नीति घरेलु सरोकारको मात्र होइन; तिनीहरू धार्मिक स्वतन्त्रता र मानव अधिकारको विश्वव्यापी सिद्धान्तहरूलाई चुनौती दिन्छन्। तिब्बतमा CCP ले गरेको कारबाहीले सरकार आफ्नो वैधानिकताको बारेमा गहिरो असुरक्षित रहेको, शान्तिपूर्ण धार्मिक परम्परालाई दबाउनको लागि भारी हातहतियारको सहारा लिएको छ जसलाई यसले आफ्नो शक्तिको लागि खतराको रूपमा हेर्छ।

तिब्बती बौद्ध धर्मको सिनिकीकरण भनेको सांस्कृतिक आत्मसात गर्ने नीति मात्र होइन; यो राज्यको हितमा तिब्बती आध्यात्मिक अभ्यासको प्रकृतिलाई मौलिक रूपमा परिवर्तन गर्ने प्रयास हो। तिब्बती बौद्ध धर्मले “चिनियाँ विशेषताहरूसहितको समाजवादको मार्गलाई पछ्याउने” र “राष्ट्रिय कानून र सिद्धान्तबीचको सम्बन्धलाई सही रूपमा सम्हाल्ने” भन्ने कुरामा जोड दिएर CCP ले धार्मिक सिद्धान्तलाई पार्टी विचारधाराको अधीनमा राख्नुपर्छ भन्ने प्रभावकारी रूपमा माग गरिरहेको छ। यो दृष्टिकोणले धार्मिक स्वतन्त्रताको आधारभूत सिद्धान्तहरू मात्र उल्लङ्घन गर्दैन तर आध्यात्मिक विश्वासको प्रकृतिको गहिरो गलतफहमी पनि देखाउँछ। धर्म, विशेष गरी तिब्बती बौद्ध धर्मको रूपमा परम्परा र दर्शनमा गहिरो जरा गाडिएको, यसको आवश्यक चरित्र र अर्थ नगुमाई राजनीतिक उद्देश्यहरू अनुरूप पुन: लेख्न सकिँदैन।

जबसम्म तिब्बत सीसीपी नियन्त्रणको फलामको पकडमा रहिरहन्छ, धार्मिक जीवनका प्रत्येक पक्षलाई राज्यको छानबिन र हेरफेरको अधीनमा रहन्छ, तिब्बती बौद्ध धर्मको समृद्ध आध्यात्मिक परम्पराहरू – र वास्तवमा, तिब्बती संस्कृतिको अस्तित्व – गम्भीर खतरामा रहन्छ। अन्तर्राष्ट्रिय समुदायले यी दुव्र्यवहारहरूबारे प्रकाश पार्न जारी राख्नुपर्छ र चीनलाई तिब्बतमा गरेको कार्यका लागि जवाफदेही बनाउनुपर्छ। निरन्तर दबाब र वकालतबाट मात्रै यस्तो व्यवस्थित दमनमा तिब्बती जनताको अद्वितीय धार्मिक र सांस्कृतिक सम्पदाको संरक्षण गर्ने आशा गर्न सकिन्छ।

हालै सम्पन्न चिनियाँ कम्युनिष्ट पार्टी (सीपीए) को चारदिने तेस्रो प्लेनम अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा अनुमान गरिएजस्तो धमाकामा होइन, तर “चिनियाँ आधुनिकीकरणलाई अगाडि बढाउन व्यापक रूपमा सुधारलाई थप गहिरो बनाउने” भन्ने सामान्य भनाइको साथ समाप्त भयो। प्लेनमले पारित गरेको पूर्ण प्रस्तावले अचानक घोषणा गर्‍यो कि यसले सन् २०२९ सम्ममा आफ्नो सुधार प्रयास पूरा गर्ने नयाँ लक्ष्य राखेको छ। सुधारको कार्य पूरा गर्न चुनिएको वर्ष जनवादी गणतन्त्र चीनको स्थापनाको ८०औँ वार्षिकोत्सवसँग मेल खान्छ। चीनले अर्थतन्त्र र विशेषगरी सम्पत्तिको क्षेत्रमा आएको गिरावटलाई रोक्न नीतिगत पहल गर्ने घोषणा गरेको अपेक्षाको बाबजुद पनि सी जिनपिङले चीनको आर्थिक विकासभन्दा राजनीतिक निरन्तरताप्रति बढी चिन्तित रहेको सङ्केत गर्ने घोषणात्मक वक्तव्यहरू रोजेका छन्।

यद्यपि यो भन्न सकिन्छ कि संकल्पको भाषाले मानक चिनियाँ शब्दावलीलाई प्रतिबिम्बित गर्दछ यसको अर्थ चीनको अनिश्चित आर्थिक अवस्थालाई ठीक गर्नको लागि जमीनमा वास्तविक कार्यको सन्दर्भमा थोरै हो। यद्यपि के स्पष्ट छ, यो हो कि चीन पक्कै पनि 2027 पछिको सम्भावित ट्रम्प राष्ट्रपतिको बीचमा सी जिनपिङको शासनको लागि तयारी गरिरहेको छ, पछि चीनसँगको सम्बन्धलाई तीव्र पार्दै। संकल्पको पाठको पढाइले देखाउँछ कि २०२९ माइलपोस्टको उल्लेख बाहेक र प्लेनमले 300०० भन्दा बढी सुधार प्रस्तावहरू घोषणा गरेको थियो, लक्ष्यमा पुग्दा चीन कस्तो देखिन्छ भन्ने बारे कुनै स्पष्टीकरण थिएन। 2029 गोलपोस्ट निस्सन्देह एक राजनीतिक हो, किनकि यसले “नयाँ चीन” वा PRC को स्थापनाको 80 औं वार्षिकोत्सवलाई चिन्ह लगाउँछ। राष्ट्रिय दिवस मनाउन अक्टोबर १ मा भव्य सैन्य परेड हुने अपेक्षा गरिएको छ ।

चिनियाँ राज्यले अहिले अभूतपूर्व कठिनाइहरूको सामना गरिरहेको छ। देशको आर्थिक मन्दीका कारण आन्तरिक रुपमा राजनीतिक दबाब बढिरहेको छ । विदेश नीतिको मोर्चेमा, डोनाल्ड ट्रम्प राष्ट्रपतिमा पुन: निर्वाचित भएमा चीनले अमेरिकासँगको तनाव बढ्ने कल्पना गरेको छ। साउथ चाइना सीमा दोहोरो गतिशीलता र तनाव पनि छ। यदि सीले सन् २०२७ मा चीनलाई लिने हो भने, उसले त्यो वर्ष हुने राष्ट्रिय कांग्रेसमा धेरै उपलब्धिहरू देखाउन सक्ने स्थितिमा हुनुपर्छ।

तेस्रो प्लेनमको अन्तिम संकल्पको राजनीतिक फोकस सी जिनपिङको नाम कति पटक देखा पर्‍यो भन्ने गणनाबाट आउँछ, जुन यस सन्दर्भमा कम्युनिकको मूल चिनियाँ संस्करणमा छ पटक मात्र उल्लेख गरिएको छ, जबकि “सी जिनपिङले समाजवादको बारेमा सोचेका थिए। नयाँ युगका लागि चिनियाँ विशेषताहरू,” एक पटक मात्र उल्लेख गरिएको छ। 2023 मा दोस्रो प्लेनम पछि जारी गरिएको चिनियाँ संस्करणलाई हेर्दा सीको नाम नौ पटक देखा पर्‍यो र उनको विचारधारा चार पटक उल्लेख गरिएको थियो। सीको पूरा नाम उल्लेख गरिएको संख्यामा आएको गिरावट एक सूचक मात्र हो तर यसले चीनको वर्तमान आर्थिक अवस्था गम्भीर छ भन्ने सङ्केत गर्छ। ऐतिहासिक रूपमा, कुनै पनि चिनियाँ नेताले आर्थिक नीतिको सवालमा गल्ती गरेको स्वीकार गरेका छैनन्। हालको संकटका लागि सी जिनपिङलाई दोषी ठहराए पनि त्यसो गर्नेवाला छैन। सी जिनपिङको आन्तरिक आलोचना पहिले नै भइसकेको छ र सीको स्वीकारले स्थिरताको डुङ्गालाई मात्र हल्लाउनेछ। २०२९ को लक्ष्यले सी जिनपिङलाई चीनको नेता बन्न अनुमति दिन्छ। यस वर्षको तेस्रो महाधिवेशनको राजनीतिक ढाँचा स्पष्ट हुनेछ जब सीले आफ्नो कार्यकाल 2027 पछि लम्ब्याउनेछ। यसले CPC महासचिवलाई दुई वर्ष पछि सुधार प्रक्रिया पूरा भएको घोषणा गर्न अनुमति दिनेछ।

सी जिनपिङ कालो हंस कार्यक्रम भन्दा छोटो, 2027 कांग्रेसको वरिपरि हुन निश्चित छ। सान्दर्भिक रूपमा, पछिल्लो संकल्पको पूर्ण पाठमा “2035” समावेश छ, “मूल रूपमा समाजवादी आधुनिकीकरणको अनुभूति” को लागि मूल लक्ष्यपोस्ट। “चिनियाँ आधुनिकीकरण” भन्ने वाक्यांशको अर्थ राष्ट्रको महाशक्तिको रूपमा विकास गर्ने र सम्भवतः संयुक्त राज्य अमेरिकालाई उछिनेको उद्देश्यका साथ प्रतिबिम्बित गर्ने हो। प्लेनम र त्यसभन्दा बाहिरका राजनीतिक पक्षहरूमा ध्यान केन्द्रित गर्नु अघि, संकल्पको सावधानीपूर्वक पढाइले हामीलाई निम्न क्षेत्रहरूको बारेमा सूचित गर्दछ जुन चीनले घरेलु रूपमा ध्यान दिन चाहन्छ।

पहिलो पक्ष एउटा उल्लेखनीय अपवादको साथ हालै अन्य राजनीतिक घटनाहरूमा गरिएका निर्णयहरूमा तेस्रो प्लेनम भवनमा भएका निर्णयहरूमा निरन्तरतासँग सम्बन्धित छ। “सार्वजनिक स्वामित्व मुख्य आधार रहन्छ” भन्ने वाक्यांश निजी क्षेत्रको लागि सम्भवतः बलियो सरकारी समर्थनमा सङ्केत गर्ने संकल्पबाट हराइरहेको छ। संकल्पले “उच्च स्तरको समाजवादी बजार अर्थतन्त्रको निर्माण” को लक्ष्यलाई दोहोर्याउँछ र सार्वजनिक र निजी क्षेत्रहरू बीच सन्तुलित सम्बन्ध सुनिश्चित गर्न आवश्यकतालाई जोड दिन्छ। राज्य-स्वामित्व भएका उद्यमहरू (SOEs) लाई “ठूलो, राम्रो र बलियो” बनाउने लक्ष्यलाई पुन: पुष्टि गर्दै, तेस्रो प्लेनमको अन्तिम संकल्पले निजी अर्थतन्त्रलाई बढावा दिन विभिन्न उपायहरूको पनि विवरण दिन्छ।

केन्द्रीय सरकारबाट स्थानीय सरकारहरूलाई थप शक्ति हस्तान्तरण गर्ने प्रस्तावको रूपमा स्थानीय सरकारहरूले सामना गरेको कोष संकटको CPC द्वारा स्पष्ट रूपमा केही मान्यता छ। यस उपायले स्थानीय सरकारहरूलाई वित्तीय राजस्वको ठूलो हिस्सा कायम राख्न अनुमति दिनुका साथै उनीहरूको स्थानीय सम्पत्ति बजारलाई नियमन गर्ने समावेश गर्दछ। नोटको अर्को बिन्दु तेस्रो प्लेनमको घरेलु माग बढाउने संकल्प हो, जुन यस वर्ष ठूलो मात्रामा स्थिर छ। यो पक्ष एक अव्यक्त चुनौती हो जुन विगत एक दशकदेखि जारी छ र बीआरआई मार्फत अतिरिक्त उत्पादन क्षमता निर्यात गर्दा घरेलु माग स्थिर छ। यो एक जटिल प्रक्रिया हो जसमा धेरै कारकहरू समावेश छन् र आशयको मात्र बयानले समस्या समाधान गर्न सम्भव छैन।

सम्भवतः संकल्पको सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण पक्ष (प्रविधि नवाचारमा सीको ध्यानबाट प्रवाहित) चिनियाँ आधुनिकीकरणको प्राथमिक आधारहरू मध्ये एकको रूपमा विज्ञान र प्रविधिको पहिचान हो। यस उद्देश्यको लागि, संकल्पले “भविष्यका उद्योगहरू” र “रणनीतिक उद्योगहरू” मा सफलताहरूको आवश्यकतालाई जोड दिन्छ। चाखलाग्दो कुरा के छ भने, चिनियाँ राज्यले यो लक्ष्य हासिल गर्न राज्यका संस्थाहरू मात्र नभई निजी उद्यमहरूबाट पनि सहयोगको आह्वान गर्दछ, निजी उद्योगले थप ठाउँ पाउने विचारलाई पुन: फिलीप दिन्छ। यससँग सम्बन्धित छ तेस्रो प्लेनमद्वारा घरेलु शिक्षामा S&T लाई दिइएको महत्त्व। सीको तेस्रो प्लेनम ग्याम्बिटको बाह्य आयामले चीन “आत्म-समर्थन र जोखिमपूर्ण औद्योगिक र आपूर्ति शृङ्खलाहरू निर्माण गर्न द्रुत गतिमा अघि बढ्नेछ” भनी उल्लेख गरेको छ। नियन्त्रण गर्न सकिने।” दस्तावेजले चीनले प्रमुख औद्योगिक चेनहरूलाई बलियो बनाउन संस्था र संयन्त्रमा सुधार गर्ने दाबी पनि गरेको छ।

2029 को स्थिति पूर्वानुमान गर्न अलि कठिन छ, तर वर्तमान अवस्थाले आन्तरिक र अन्तर्राष्ट्रिय दुवै आर्थिक तनावको निरन्तरतालाई संकेत गर्दछ। अमेरिकालाई समात्ने र उछिनेको सीपीसीको विश्वास सम्भवतः जारी रहनेछ र अन्तर पहिले भन्दा नजिक हुन सक्छ। यद्यपि, सीपीसीले अर्थतन्त्रलाई पुनरुत्थान गर्न नयाँ उपायहरू ल्याए तापनि सम्पत्तिको सङ्कट र सुस्त आर्थिक रिकभरी यथावत रहन सक्छ। यसरी सीले सत्तामा रहँदा आर्थिक सर्तहरूमा अवस्थित अन्तर्निहित अवस्थाहरूले चिनियाँ तालमा केही लहरहरू सिर्जना गरिरहनेछन्।