पाकिस्तानले विश्वव्यापी आतंकवादलाई समर्थन र संरक्षण गरेको आरोपबीच अर्को विवादास्पद पहिचान थपेको छ। अफगानिस्तानले आफ्नो सीमापारबाट लडाकुहरू घुसपैठ गर्न खोजेको आरोप पाकिस्तानमाथि लगाएको छ। अफगानिस्तानको दाबीअनुसार ती लडाकुहरूलाई पाकिस्तानका सुरक्षा निकायले समर्थन र तालिम दिएका थिए। पाकिस्तानमा रहेका समूहहरूले आतंकवादीलाई आश्रय दिने र विश्वभर हिंसा तथा रक्तपात फैलाउन सहयोग गर्ने गरेको भारत, इरान र पश्चिमी मुलुकहरूले लामो समयदेखि लगाउँदै आएका आरोपसँग यो विषय मेल खान्छ।

काबुलका अनुसार नुरिस्तानमा अफगान सेनाले इस्लामिक स्टेट (आईएसआईएस) सम्बद्ध समूहसँग जोडिएका ४१ जना आतंकवादीलाई मारेको र ६२ जनालाई पक्राउ गरेको थियो। अफगानिस्तानको रक्षा मन्त्रालयले घुसपैठको प्रयास पाकिस्तानी सेनाको ‘प्रत्यक्ष निर्देशन र सहयोग’ मा भएको दाबी गरेको छ। अफगानिस्तानले पाकिस्तानको भूमिमा लडाकुहरूको भर्ती, तिनलाई उपकरण उपलब्ध गराउने र हतियारले सुसज्जित बनाउने काममा सहयोग गरेर पाकिस्तानले आफ्नो देशभित्र अशान्ति फैलाएको आरोप लगाउँदै आएको छ।

अफगानिस्तानमा अमेरिकी सेना तैनाथ रहँदा पनि पाकिस्तानमाथि हक्कानी नेटवर्क, लस्कर-ए-तैयबा (एलईटी) र जैश-ए-मोहम्मद (जेईएम) जस्ता समूहलाई आक्रमण गर्न छुट दिएको आरोप लागेको थियो। तत्कालीन अमेरिकी संयुक्त सैन्य प्रमुख समितिका अध्यक्ष एडमिरल माइक मुलेनले भनेका थिए, ‘हक्कानी नेटवर्कले पाकिस्तानको गुप्तचर निकायको वास्तविक शाखाका रूपमा काम गर्छ।’ अमेरिकी विदेश मन्त्रालयले पनि क्षेत्रीय तथा विश्वव्यापी आक्रमण गर्न खोज्ने समूहहरूका लागि पाकिस्तानी भूभाग आतंकवादीहरूको सुरक्षित आश्रयस्थल बनेको उल्लेख गरेको थियो।

भारतले दशकौँदेखि पाकिस्तानमाथि सीमापार आतंकवादलाई प्रोत्साहन दिएको, जम्मु-कश्मीरमा लडाकु घुसपैठ गराएको तथा भारतका विभिन्न स्थानमा बम विस्फोट र हत्याका घटनामा सहयोग गरेको आरोप लगाउँदै आएको छ। भारतले पाकिस्तानी राज्य संयन्त्रका अधिकारीहरूको संलग्नताबारे अन्तर्राष्ट्रिय समुदायसमक्ष प्रमाणसमेत प्रस्तुत गरेको दाबी गर्दै आएको छ। पाकिस्तानको भूमिबाट आतंकवादी संरचनाहरू सञ्चालन हुन दिएको विषयमा दुई देशबीच पटकपटक लामो र तनावपूर्ण संवाद भएका छन्। नयाँदिल्लीले आतंकवादी तालिम केन्द्रहरू ध्वस्त पार्ने उद्देश्यले पाकिस्तानभित्रै आक्रमणसमेत गरेको छ।

विभिन्न मुलुक तथा संयुक्त राष्ट्रसंघको सुरक्षा परिषद्ले लस्कर-ए-तैयबालाई पाकिस्तानमा आधारित आतंकवादी संगठनका रूपमा पहिचान गरेका छन्। सन् २००८ मा मुम्बईमा भएका आतंकवादी आक्रमणमा उक्त संगठनको संलग्नता पनि अभिलेखमा उल्लेख छ। जैश-ए-मोहम्मदको हकमा पनि यस्तै विवरणहरू छन्। तर पाकिस्तानले आफ्नो पुरानो कार्यशैली परिवर्तन नगरेको आरोप लाग्दै आएको छ। यही पृष्ठभूमिमा पाकिस्तानलाई वित्तीय कारबाही कार्यदल (एफएटीएफ) को ‘ग्रे लिस्ट’ अर्थात् निगरानी सूचीमा राखिएको थियो। यसले पाकिस्तानको अन्तर्राष्ट्रिय छविमा गम्भीर असर पारेको छ।

इरानले पनि पाकिस्तानबाट उत्पन्न आतंकवादी गतिविधिका कारण सीमावर्ती क्षेत्रमा सुरक्षा चुनौती सामना गर्दै आएको छ। सीमापार आक्रमण गर्ने इरानविरोधी समूहलाई पाकिस्तानले सहयोग गरेको आरोप तेहरानले पटकपटक लगाएको छ। इरानले पाकिस्तानको गुप्तचर निकाय इन्टर-सर्भिसेज इन्टेलिजेन्स (आईएसआई) माथि समेत लडाकु समूहलाई सहयोग गरेको आरोप लगाएको थियो। भारतले पनि दशकौँदेखि आईएसआईले लडाकुहरूलाई तालिम दिने र भारतका विभिन्न स्थानमा रक्तपातपूर्ण आक्रमण गराउने कार्यमा भूमिका खेलेको आरोप लगाउँदै आएको छ। भारतले यससम्बन्धी ठोस प्रमाणहरू सार्वजनिक गरेको दाबी गर्दै आएको छ।

इरानले पाकिस्तानमा रहेका आतंकवादी संगठनविरुद्ध निर्णायक कदम चाल्न माग गर्दै आएको छ। पाकिस्तानले जैश अल-अदल नामक लडाकु समूहविरुद्ध ठोस कारबाही नगरे आफूले कदम चाल्ने चेतावनीसमेत इरानले दिएको थियो।  इरानका इस्लामिक क्रान्तिकारी सेनाका कमान्डर मेजर जनरल मोहम्मद अली जाफरीले भनेका थिए, ‘उनीहरू कहाँ छन् भन्ने पाकिस्तान सरकारलाई थाहा छ र उनीहरूलाई पाकिस्तानी सुरक्षा बलको समर्थन छ।’
तर इस्लामाबादले प्रभावकारी कदम नचालेको आरोप लाग्यो। त्यसपछि जैश अल-अदलले इरानमाथि आक्रमण जारी राखेको र त्यसले तेहरानको असन्तुष्टि थप बढाएको विवरणहरू सार्वजनिक भए।

युरोपमा भएका आतंकवादी आक्रमण र पाकिस्तानमा आधारित संगठनहरूबीच सम्बन्ध रहेको विषयमा पनि विभिन्न अनुसन्धान भएका छन्। लडाकुहरूको भर्ती, आर्थिक सहयोगका सञ्जाल र सीमापार गतिविधिबारे अभिलेख तथा प्रमाणहरू सार्वजनिक भएका छन्। युरोपेली संघको शरणसम्बन्धी निकाय (ईयूएए) ले पाकिस्तानको गुप्तचर निकाय आईएसआई र लस्कर-ए-तैयबाबीच ‘बलियो’ सम्बन्ध रहेको उल्लेख गरेको छ। लस्कर-ए-तैयबाको अलकायदा तथा जम्मु-कश्मीरमा सक्रिय लडाकुहरूसँग पनि सम्बन्ध रहेको विवरणमा जनाइएको छ।

युरोप प्रवेश गरेका केही लडाकुहरूको पाकिस्तानसँग बलियो सम्बन्ध रहेको विषयमा सरकारी अभिलेखहरूमा उल्लेख छ। उनीहरूमध्ये केही पाकिस्तानी नागरिक थिए भने केहीलाई पाकिस्तानमा आधारित आतंकवादी संगठनहरूले भर्ती गरी तालिम दिएका थिए। युरोपेली संघले पश्चिमी मुलुकहरूमा आक्रमण गर्ने केही व्यक्तिले पाकिस्तानको दक्षिण वजिरिस्तान क्षेत्रमा तालिम लिएको जनाएको थियो। बेलायतले पनि पाकिस्तानमा आधारित आतंकवादी समूहहरू आफ्नो देशका लागि सबैभन्दा ठूलो आतंकवादी खतरामध्ये एक रहेको उल्लेख गरेको थियो।

यी घटनाक्रमले पाकिस्तानको आतंकवादसम्बन्धी समस्या उसको सीमाभित्र मात्र सीमित नरहेको देखाउँछन्। बरु, पाकिस्तानमाथि आतंकवादी गतिविधि र सीमापार लडाकु परिचालनलाई अन्य मुलुकसम्म फैलाउने माध्यम बनेको आरोप लाग्दै आएको छ।

विडम्बना के छ भने, पाकिस्तानले विगतमा अफगानिस्तानलाई आतंकवादको स्रोतका रूपमा चित्रण गर्दै आएको थियो। अहिले भने अफगानिस्तानले नै पाकिस्तानमाथि लडाकु घुसपैठ गराएको आरोप लगाएको छ। यसले पाकिस्तानले छिमेकी मुलुकविरुद्ध रणनीतिक औजारका रूपमा आतंकवादी सञ्जाल विकास गरेको भन्ने आलोचनालाई पुनः सतहमा ल्याएको छ।

पाकिस्तानले सुरक्षा नीतिको अंगका रूपमा लडाकु सञ्जाललाई संस्थागत गरेको आरोप छ। तर त्यही संरचना अन्ततः पाकिस्तानकै लागि सुरक्षा चुनौती बनेको देखिन्छ। छिमेकी मुलुकविरुद्ध प्रयोग गर्ने उद्देश्यले संरक्षण गरिएका उग्रवादी सञ्जालहरू उल्टै पाकिस्तानका लागि पनि खतरा बनेका छन्।

यसरी पाकिस्तानमाथि आतंकवादलाई संरक्षण दिने मात्र नभई त्यसलाई सीमापार फैलाउने स्रोत र माध्यम बनेको आरोप लाग्दै आएको छ। अफगानिस्तानको पछिल्लो आरोपले पाकिस्तानको आतंकवादसम्बन्धी नीतिमाथि क्षेत्रीय तथा अन्तर्राष्ट्रिय तहमा उठ्दै आएका प्रश्नलाई थप गम्भीर बनाएको छ।