रजेन्द्र नाथ– ‘सखिए हो, माघीक गुरी गुरी जार…।’ थारू गाउँहरूमा मादलको धुनसँगै सखिए हो को मधुर स्वर सुनिन थालेको छ । माघी आउनु साताअघिदेखि नै थारू बहुल गाउँहरूमा गीत/संगीतले माहोल फेरिएको हो ।

जनक नेपाल- सर्लाही हरिपुरका सुकलाल चौधरी ३० वर्षदेखि हात्तीको सेवामा छन् । ५१ वर्षीय सुकलाल आफूभन्दा तीन वर्ष जेठी श्यामकलीका फडित छन् । उनी हात्तीका सुसारे मात्र हैनन्, गुरु बा पनि हुन् । हात्तीका छावा १० वर्ष ननाघ्दै तालिम दिइसक्नुपर्छ । एकमहिने त्यस्तो तालिम दिएर उनले निकुन्जका ६ वटा...

अमृत भादगाउँले– परिवारसँग घुम्न आएका कोलकता भारतका प्रशान्त गोस्वामी शुक्रबार सौराहाको रंगीन माहोल देखेर चकित परे। जंगल सफारी गर्न आइपुगेका उनको गर्धनमा झुन्डिएको क्यामेराले फुर्सदै पाएन, खिचिक्क! खिचिक्क! खिचिक्क! फोटोग्राफी उनको रुचि। परम्परागत थारू पोसाकमा लोभिए। हात्तीका छावाको फुटबल खेल देखेर दंग परे। भन्दै थिए, ‘युनिक रहेछ सौराहा।’

 सन्तोष दहित- देशविदेशमा अहिले साहित्यको चर्चा ब्यापक हुँदैछ। यो हुनु स्वभाविक पनि हो। किनकि हरेक क्षेत्रलाई उजागर गर्ने माध्यम साहित्य बनेको छ। आफ्नो दुःखसुख अनि मनमा भएको भावनालाई साहित्यकको माध्यमबाट स्रोताहरुमाझ ल्याउने काम भइरहेको छ।

जनकराज सापकोटा– नक्साको पुछारमा छ, मधेसको मानचित्र । यहांका मान्छे पनि पुछारका मान्छे हुन् । साावला वर्णका तिनीहरुसंग हेपाइका धेरै कथा छन् । ग्रीष्म ऋतुमा तिनीहरुको अनुहार चर्को धूपले बढ्तै रातो/कालो देखिन्छ । कांधमा भिरेका गम्छाहरु पसिना पुछ्दा पुछ्दै थाक्छन् । १५ माघ ०६५ मा सर्लाहीको नवलपुर पुग्दा ठ्याक्कै...

‘सरकारले १० महिनाको खाने-बस्ने खर्च दिन्छ तर वर्षमा १२ महिना हुन्छ । बाँकी दुई महिना कहाँ बस्ने, के खाने ?’ देउखुरीको वनगाउँस्थित बाल जनता उच्चमावि छात्रावासमा बस्दै आएकी बर्दियाकी मुक्त कम्लरी सुशीला चौधरीले भनिन्, ‘हाम्रो घरबास र परिवार भए त घरमै बस्थ्यौं । दुःख पाउन किन यहाँ आउँथ्यौं र...

नविन चौधरी, दाङ- बिहान उठेर घरको काम सकेपछि घर निर्माणको काममा दौडन्छिन् घोराही-१ स्यानी अम्बापुरका अस्थायी मुक्त कमैया शिविरकी सावि चौधरी। उनलाई घर निर्माणको काममा लागेदेखि भ्याइ नभ्याइ छ। विगतका दिनमा कमलरी बसेर काम गरेकी उनी अहिले घर निर्माणको काममा लागेर जीवनयापन गरिरहेकी छन्।

छबिलाल कोपिला– नेपाल बहुजातीय, बहुभाषिक तथा बहुसांस्कृतिक देशको रूपमा चिनिन्छ। यहाँ प्राचीनकालदेखि विभिन्न जातजातिको बसोबास हुँदै आएको छ। ती जातजातिको आफ्नै कला, संस्कृति, रहनसहन, लवाइ–खवाइका साथै बोल्ने भाषा पनि फरक–फरक रहेको छ। यही विविधितामा हाम्रो आफ्नै पहिचान लुकेको छ।

ग्रामीण समाजमा ‘साँझका पाहुना देवता समान’ मानिन्छ। नवलपरासीको कावासोती नगरपालिका–१६ मा रहेको ‘अमलटारी मध्यवर्ती होमस्टे’मा सधैं न्यानो सत्कार पाइन्छ।  पाहुना आउने खबर पाउनेबित्तिकै थारू (चौधरी) महिला परम्परागत भेषमा स्वागत गर्न तम्तयार हुन्छन। नाकमा नथिया, पाउमा पाउजु, घाँटीमा हँसुली र पाखुरामा गुडुल्ला अनि कम्मर मुन्तिर लेहेंगा लगाउँछन्। थारू समुदायको पहिरन...