चीनसँग सम्बन्धित साइबर आक्रमणका गतिविधि पछिल्लो समय विश्वभर विस्तार हुँदै गएकोप्रति विभिन्न देशका गुप्तचर तथा साइबर सुरक्षा निकायले चिन्ता व्यक्त गरेका छन्। सन् २०२६ अक्टोबरमा नेदरल्यान्ड्सका गुप्तचर निकायले चिनियाँ राज्यको संरक्षणमा सञ्चालित साइबर समूहहरूले राउटर, फायरवाल र भर्चुअल प्राइभेट नेटवर्क (भीपीएन) जस्ता इन्टरनेटसँग जोडिएका उपकरणलाई निशाना बनाइरहेको चेतावनी दिएका थिए।

उक्त चेतावनी फोर्टिनेट कम्पनीका कम्तीमा २० हजार उपकरणमा प्रवेश गरेको ‘कोटह्याङ्गर’ नामक मालवेयर पत्ता लागेपछि सार्वजनिक भएको हो। यो मालवेयरले उपकरणको फर्मवेयर अद्यावधिक गरेपछि पनि आफ्नो उपस्थिति कायम राख्न सक्ने क्षमता राख्छ। नेदरल्यान्ड्सको रक्षा मन्त्रालयअन्तर्गतको अनुसन्धान सञ्जालमा भएको साइबर घुसपैठको अनुसन्धानका क्रममा यसको पहिचान गरिएको थियो।

यस घटनाले चीनसँग सम्बन्धित साइबर गतिविधिको रणनीतिमा परिवर्तन आएको संकेत गरेको छ। यसअघि कुनै संस्थाको सूचना चोरी गर्ने र त्यसपछि आफ्नो उपस्थिति मेटाउने गतिविधि बढी देखिने गरेकोमा अहिले आक्रमणकारीको ध्यान संस्थाको सञ्जालमा दीर्घकालीन पहुँच स्थापित गर्नेतर्फ केन्द्रित देखिएको छ। उनीहरूले सञ्चार प्रणालीमा प्रवेश गर्ने, आफ्नो पहुँच सुरक्षित राख्ने र त्यही माध्यमबाट अन्य सञ्जालसम्म पुग्ने रणनीति अपनाइरहेका छन्।

दूरसञ्चार सेवा प्रदायक, महत्वपूर्ण पूर्वाधार र क्लाउड सेवामाथि भएका पछिल्ला साइबर आक्रमणले सरकार तथा व्यावसायिक संस्थाले प्रयोग गर्ने डिजिटल प्रणालीमा चिनियाँ समूहले दीर्घकालीन पहुँच बनाउने प्रयास गरिरहेको देखाउँछन्।

सूचना चोरीबाट सञ्जालमा स्थायी पहुँच बनाउने रणनीति
‘कोटह्याङ्गर’ मालवेयर विशेषगरी फोर्टिनेटको फोर्टिगेट नेटवर्क सुरक्षा उपकरणमा प्रवेश गर्न तयार पारिएको थियो। यसले फोर्टिओएस प्रणालीको कमजोरीको फाइदा उठाउँदै उपकरणमा आफ्नो नियन्त्रण स्थापित गर्थ्यो।

यस मालवेयरलाई हटाउन कठिन बनाउने मुख्य कारण यसको विशेष क्षमता थियो। यसले उपकरण पुनः सुरु हुने प्रक्रियामै परिवर्तन गर्न सक्थ्यो। त्यसैले फर्मवेयर अद्यावधिक गरेपछि पनि मालवेयर उपकरणमा रहिरहन सक्थ्यो।

नेदरल्यान्ड्सका अनुसन्धानकर्ताहरूका अनुसार सुरक्षा कमजोरीको समाधानका लागि अद्यावधिक उपलब्ध हुनुअघि नै यस अभियानले कम्तीमा १४ हजार उपकरणलाई प्रभावित पारेको थियो। पछि विश्वभर प्रभावित उपकरणको संख्या २० हजारभन्दा बढी रहेको आकलन गरिएको थियो।

नेटवर्क सुरक्षा उपकरणहरू कुनै पनि संस्थाको आन्तरिक प्रणाली र बाह्य इन्टरनेटबीचको महत्वपूर्ण माध्यम हुन्। यस्ता उपकरणले इन्टरनेटबाट आउने तथा बाहिरिने सूचनाको व्यवस्थापन गर्नुका साथै टाढाबाट प्रणालीमा पहुँच उपलब्ध गराउँछन्। त्यसैले यस्ता उपकरणमा नियन्त्रण प्राप्त गर्नु आक्रमणकारीका लागि संस्थाको आन्तरिक सञ्जालसम्म पुग्ने सहज बाटो बन्न सक्छ।

सामान्य कम्प्युटरको तुलनामा यस्ता उपकरणमा सुरक्षा निगरानीका सुविधा सीमित हुन्छन्। धेरै उपकरणमा कम्प्युटरमा प्रयोग हुने सुरक्षा प्रणालीसमेत उपलब्ध हुँदैनन्। त्यसैले आवश्यक अद्यावधिक गरिसकेको विश्वास गर्ने संस्थाले पनि आफ्नो सञ्जालमा मालवेयर रहेको पत्ता लगाउन नसक्ने जोखिम हुन्छ।

नेदरल्यान्ड्सको सैन्य गुप्तचर तथा सुरक्षा सेवा र सामान्य गुप्तचर तथा सुरक्षा सेवाले चिनियाँ समूहहरूले पश्चिमा देशमा प्रयोग हुने हार्डवेयर तथा सफ्टवेयरबारे विस्तृत अध्ययन गर्ने गरेको चेतावनी दिएका छन्। उनीहरूले कमजोरी पहिचान गर्न कतिपय अवस्थामा गोप्य स्रोत सङ्केतसम्म पहुँच प्राप्त गर्ने गरेको बताएका छन्।

अक्टोबरमा जारी चेतावनीमा कृत्रिम बौद्धिकताले यस्ता सुरक्षा कमजोरी पहिचान गर्ने र तिनको दुरुपयोग गर्ने प्रक्रियालाई थप तीव्र बनाइरहेको उल्लेख छ।

यसले साइबर आक्रमणको रणनीति थप व्यवस्थित बन्दै गएको देखाउँछ। सार्वजनिक रूपमा सुरक्षा कमजोरी पहिचान हुनुअघि नै पर्याप्त स्रोतसाधन भएका समूहले लक्षित संस्थाले प्रयोग गर्ने प्रविधिको अध्ययन गरी कमजोरी पत्ता लगाउन सक्छन्। एउटै नेटवर्क उपकरणमा रहेको कमजोरीको फाइदा उठाएर हजारौँ संस्थाको सञ्जालसम्म पुग्न सकिने जोखिम यसले बढाएको छ।

आक्रमणकारीको पहिचान लुकाउन प्रयोग भइरहेका सञ्जाल
चीनसँग सम्बन्धित साइबर गतिविधिमा देखिएको अर्को महत्वपूर्ण परिवर्तन आक्रमणकारीले आफ्नो पहिचान लुकाउन अपनाउने तरिका हो।

सन् २०२६ अप्रिलमा अमेरिकी राष्ट्रिय सुरक्षा एजेन्सी, बेलायतको राष्ट्रिय साइबर सुरक्षा केन्द्र र अस्ट्रेलियाका साइबर सुरक्षा निकायले संयुक्त चेतावनी जारी गर्दै चीनसँग सम्बन्धित विभिन्न समूहले ह्याक गरिएका राउटर, फायरवाल, नेटवर्कमा जोडिएका भण्डारण उपकरण तथा इन्टरनेटसँग जोडिएका अन्य उपकरण प्रयोग गरिरहेको बताएका थिए।

यस्ता उपकरणलाई नियन्त्रणमा लिएर बनाइने गोप्य सञ्जाललाई ‘बोटनेट’ भनिन्छ। आक्रमणकारीले यस्ता सञ्जालमार्फत सामान्य व्यक्ति तथा व्यावसायिक संस्थाका उपकरण प्रयोग गरी साइबर आक्रमण सञ्चालन गर्छन्।

यसरी आक्रमण गर्दा गतिविधिको वास्तविक स्रोत पहिचान गर्न कठिन हुन्छ। साथै, आक्रमणमा प्रयोग भएका उपकरण तथा सञ्जाललाई अवरुद्ध गर्न पनि चुनौती थपिन्छ। सुरक्षा निकायका अनुसार यस्ता सञ्जाललाई सुरक्षा कारबाहीपछि पुनः निर्माण गर्ने वा परिवर्तन गर्ने गरिएकाले तिनलाई पहिचान गरी नष्ट गर्ने परम्परागत उपायसमेत कम प्रभावकारी बन्दै गएका छन्।

यसको अर्थ अब ह्याक गरिएका उपकरण कुनै एउटा सञ्जालमा प्रवेश गर्ने माध्यममा मात्र सीमित छैनन्। ती उपकरणलाई अन्य साइबर आक्रमण सञ्चालन गर्ने पूर्वाधारका रूपमा समेत प्रयोग गर्न थालिएको छ।

एउटा देशमा रहेको राउटर अर्को देशको सरकारी निकायमाथि साइबर आक्रमण गर्दा आफ्नो पहिचान लुकाउने माध्यम बन्न सक्छ। उक्त उपकरणको वास्तविक मालिकलाई आफ्नो उपकरण साइबर आक्रमणमा प्रयोग भइरहेको जानकारीसमेत नहुन सक्छ।

यसको उदाहरणका रूपमा अमेरिकी निकायले चीनको राज्य प्रायोजनमा सञ्चालित साइबर गतिविधि भनेको ‘भोल्ट टाइफुन’ अभियानलाई लिन सकिन्छ। अमेरिकी अधिकारीहरूका अनुसार उक्त समूहले महत्वपूर्ण पूर्वाधारका सञ्जाललाई निशाना बनाएको थियो।

यस समूहले ह्याक गरिएका राउटर तथा अन्य उपकरणसँगै वैध प्रशासनिक उपकरण प्रयोग गरेर आफ्नो गतिविधि लुकाउने गरेको पाइएको थियो। सामान्य प्रशासनिक काममा प्रयोग हुने उपकरण र प्रणालीकै माध्यमबाट आक्रमण सञ्चालन गर्ने यस्तो विधिलाई ‘लिभिङ अफ द ल्यान्ड’ भनिन्छ। यसले सामान्य सञ्जाल गतिविधि र साइबर आक्रमणबीच भिन्नता छुट्याउन कठिन बनाउँछ।

अमेरिकी अधिकारीहरूले भोल्ट टाइफुनको गतिविधिलाई केवल सूचना चोरीको प्रयासका रूपमा मात्र हेरेका थिएनन्। भविष्यमा भूराजनीतिक संकट उत्पन्न हुँदा महत्वपूर्ण पूर्वाधारमा अवरोध सिर्जना गर्न सक्ने उद्देश्यले समूहले त्यस्ता सञ्जालमा आफ्नो पहुँच स्थापित गरिरहेको हुन सक्ने उनीहरूको आकलन थियो।

दूरसञ्चारदेखि क्लाउड सेवासम्म फैलिँदै साइबर जोखिम
चीनसँग सम्बन्धित साइबर गतिविधि विस्तार भइरहेको अर्को क्षेत्र दूरसञ्चार पूर्वाधार हो। अमेरिका तथा उसका सहयोगी देशका अधिकारीहरूले चीनसँग सम्बन्धित समूहको गतिविधि भनेको ‘सल्ट टाइफुन’ अभियानले विभिन्न देशका दूरसञ्चार सञ्जालमा प्रवेश गरेको थियो। अमेरिकामा गरिएको अनुसन्धानका क्रममा आक्रमणकारीले कानुनी प्रक्रियाअन्तर्गत सञ्चार निगरानी गर्न प्रयोग हुने प्रणालीसम्म पहुँच बनाएको पाइएको थियो।

यसबाट सरकारी अधिकारी तथा अन्य लक्षित व्यक्तिसँग सम्बन्धित सञ्चार र सूचनासमेत जोखिममा परेको हुन सक्ने आकलन गरिएको थियो।

यस घटनाले सञ्चार प्रवाह हुने प्रणालीमा पहुँच प्राप्त गर्नु कति महत्वपूर्ण हुन्छ भन्ने देखाएको छ। आक्रमणकारीले कुनै एउटा व्यक्तिको मोबाइल वा इमेल खातालाई मात्र निशाना बनाएनन्। उनीहरूले विभिन्न संस्था तथा देशबीच सूचना आदानप्रदान गर्ने नेटवर्क र प्रणालीमै पहुँच बनाएका थिए।

यस्तो पहुँचबाट व्यक्तिहरूबीचको सञ्चार, उनीहरूको सम्बन्ध तथा सरकारका संवेदनशील गतिविधिबारे जानकारी प्राप्त गर्न सकिन्छ। साथै, विश्वासमा आधारित पहुँच र स्थापित सुरक्षा प्रक्रियामाथि निर्भर दूरसञ्चार पूर्वाधारमा रहेका कमजोरीसमेत यस घटनाले उजागर गरेको थियो।

पछिल्ला गतिविधिले साइबर आक्रमणको जोखिम क्लाउड सेवा र सफ्टवेयर आपूर्ति प्रणालीसम्म विस्तार भइरहेको देखाएका छन्।

सन् २०२६ अक्टोबरमा माइक्रोसफ्टले चीनसँग सम्बन्धित ‘स्टोर्म–०९४०’ नामक समूहले कृत्रिम बौद्धिकतामा आधारित ‘आर्टेक्स’ नामक परीक्षण प्रणाली प्रयोग गरेर सयौँ संस्थामाथि स्वचालित आक्रमण गरेको जानकारी दिएको थियो।

माइक्रोसफ्टले उक्त समूहलाई ‘कनेक्टवाइज’ सफ्टवेयर आपूर्ति प्रणालीमा भएको साइबर आक्रमणसँग पनि जोडेको थियो। उक्त अभियानमा रक्षा, ऊर्जा, वित्त, सरकारी निकाय, उत्पादन तथा अर्धचालक उद्योगलगायत क्षेत्रलाई निशाना बनाइएको थियो।

आक्रमणकारीले लक्षित प्रणालीको प्रारम्भिक अध्ययन, पासवर्ड अनुमान गर्ने प्रयास र पहिलेबाटै उपलब्ध एप्लिकेसन अनुमतिहरूको दुरुपयोग गरी क्लाउड प्रणालीमा पहुँच बनाएका थिए। केही घटनामा तीन घण्टाभन्दा कम समयमै उच्चस्तरको पहुँच प्राप्त गरिएको माइक्रोसफ्टले जनाएको थियो।

अभियानको एउटा चरणमा एक लाख ५१ हजारभन्दा बढी असफल लगइन प्रयाससमेत अभिलेख गरिएको थियो। यसले स्वचालित प्रविधिको प्रयोगबाट ठूलो स्तरमा साइबर आक्रमण सञ्चालन गर्न सकिने देखाएको छ।

यद्यपि, आक्रमणका सबै प्रयास सफल भएका थिएनन्। अनधिकृत रूपमा प्रणालीमा प्रवेश गर्ने प्रयास भएको भन्दैमा सूचना चोरी नै भएको निष्कर्ष निकाल्न सकिँदैन। तर, विश्वासिलो सेवा प्रदायकमाथि भएको एउटा आक्रमणले त्यसको सेवा प्रयोग गर्ने अन्य धेरै संस्थालाई समेत जोखिममा पार्न सक्ने यस घटनाले देखाएको छ।

एउटा संस्थामा सीमित नरहेको साइबर सुरक्षा चुनौती
चीनसँग सम्बन्धित साइबर गतिविधिको प्रभाव तत्काल लक्षित संस्थामा मात्र सीमित हुँदैन। आधुनिक अर्थतन्त्र दूरसञ्चार सेवा प्रदायक, क्लाउड प्लेटफर्म, सफ्टवेयर निर्माता र नेटवर्क उपकरण उत्पादकजस्ता परस्पर जोडिएका प्रणालीमा निर्भर छ।

यी सेवा तथा उपकरणले हजारौँ संस्थालाई सहयोग गरिरहेका हुन्छन्। त्यसैले कुनै एउटा व्यापक रूपमा प्रयोग हुने उत्पादनमा सुरक्षा कमजोरी देखिएमा त्यसको जोखिम पूरै क्षेत्रसम्म फैलिन सक्छ। सेवा प्रदायकमाथि भएको साइबर आक्रमणबाट आफ्नै सुरक्षा प्रणाली बलियो बनाएका ग्राहक संस्थासमेत प्रभावित हुन सक्छन्।

सरकारका लागि यो थप जटिल सुरक्षा चुनौती बनेको छ। परम्परागत रूपमा साइबर आक्रमण रोक्न मालवेयर पहिचान गर्ने, सुरक्षा कमजोरी अद्यावधिक गर्ने र आक्रमणकारीले प्रयोग गरेका सञ्जाल अवरुद्ध गर्ने काम गरिन्छ।

तर आक्रमणकारीले फर्मवेयर अद्यावधिक गरेपछि पनि आफ्नो पहुँच कायम राख्न सक्ने, वैध प्रयोगकर्ताको परिचय प्रयोग गर्ने, ह्याक गरिएका उपकरणमार्फत गतिविधि लुकाउने र नयाँ सञ्जाल निर्माण गरेर पुनः प्रवेश गर्ने क्षमता राखेमा यस्ता उपाय पर्याप्त नहुन सक्छन्।

त्यसैले साइबर सुरक्षा अब व्यक्तिगत कम्प्युटर वा सरकारी तथ्याङ्क सुरक्षित राख्ने विषयमा मात्र सीमित रहन सक्दैन। ती प्रणाली सञ्चालन गर्न प्रयोग हुने पूर्वाधार र तेस्रो पक्षका सेवाको सुरक्षामा समेत ध्यान दिनुपर्ने आवश्यकता बढेको छ।

चीनको साइबर क्षमतालाई उसको गुप्तचर तथा रणनीतिक उद्देश्यको व्यापक सन्दर्भमा पनि बुझ्न आवश्यक छ। विशेषगरी रक्षा योजना, कूटनीतिक वार्ता, प्रविधिको विकास र महत्वपूर्ण उद्योगसँग सम्बन्धित सूचना प्राप्त गर्नु उसको जासुसी गतिविधिको प्रमुख उद्देश्य हुन सक्छ।

भूराजनीतिक संकटका बेला पूर्वाधारमा अवरोध सिर्जना गर्न सक्ने सम्भावनाले यसलाई थप संवेदनशील बनाएको छ। यद्यपि, कुनै प्रणालीमा मालवेयर फेला पर्दैमा त्यसको अर्थ तत्काल आक्रमण गर्ने योजना बनेको छ भन्ने हुँदैन।

यी घटनामा देखिएको सबैभन्दा महत्वपूर्ण परिवर्तन भनेको सञ्जालमा लामो समयसम्म पहुँच कायम राख्ने रणनीति हो। चीनसँग सम्बन्धित समूहले सुरक्षा उपाय अपनाएपछि पनि कायम रहने, सामान्य सञ्जाल गतिविधिभित्र लुकेर बस्ने र एकअर्कासँग जोडिएका प्रणालीमा प्रवेश गर्न सक्ने पहुँच स्थापित गर्ने प्रयास गरिरहेका छन्।

‘कोटह्याङ्गर’, ‘सल्ट टाइफुन’, ‘भोल्ट टाइफुन’ र पछिल्लो क्लाउड तथा सफ्टवेयर आपूर्ति प्रणालीमाथिका आक्रमणका लक्ष्य र तरिका फरक भए पनि यी सबै घटनाले एउटा साइबर आक्रमणबाट प्राप्त पहुँचलाई दीर्घकालसम्म कायम राख्नुको रणनीतिक महत्व देखाएका छन्।

सरकार तथा व्यावसायिक संस्थाका लागि अब चुनौती आक्रमणकारीलाई आफ्नो प्रणालीमा प्रवेश गर्न नदिनुमा मात्र सीमित छैन। उनीहरू पहिले नै प्रणालीभित्र प्रवेश गरिसकेका छन् कि छैनन् भन्ने पहिचान गर्ने, प्रभावित पूर्वाधार बुझ्ने र एउटा सुरक्षा कमजोरी हटाउँदा अन्य प्रणाली जोखिममा नरहने सुनिश्चित गर्नु पनि उत्तिकै महत्वपूर्ण बनेको छ।