२०१९ अगस्ट ५ मा भारत सरकारले संविधानको धारा ३७० हटाएर जम्मू र कश्मीरको विशेष राज्यको दर्जा अन्त्य गर्‍यो। उक्त निर्णय विवादित भए तापनि पछिल्लो पाँच वर्षको समयावधिमा कश्मीरमा देखिएको सामाजिक, आर्थिक, प्रशासनिक, शैक्षिक र उद्यमशीलतामा आएको सुधारले परिवर्तनको स्पष्ट संकेत दिएको छ। यस लेखमा हामी यही परिवर्तनहरूको समग्र मूल्याङ्कन...

पछिल्ला दशकहरूदेखि दक्षिण एशियामा अस्थिरता र द्वन्द्वको एउटा प्रमुख केन्द्रविन्दु जम्मु-कश्मीर रहेको छ। भारतको अभिन्न अङ्ग मानिने यो क्षेत्र पाकिस्तानको सतत हस्तक्षेप, आतंकवादको समर्थन र कूटनीतिक दबाबका कारण बारम्बार अशान्त रहँदै आएको छ। यद्यपि भारतले संविधानको धारा ३७० हटाएर जम्मु-कश्मीरलाई पूर्ण रूपमा एकीकृत गर्ने निर्णय गरिसकेको छ, पाकिस्तानले अझै...

अशान्ति र द्वन्द्वले थलिएको जम्मू-कश्मीरमा शिक्षाले पुनः आफ्नो मार्ग पहिल्याएको छ। शान्तिको पुनर्स्थापनासँगै शिक्षाको आधारभूत सिद्धान्तहरू पुनः सुदृढ भइरहेका छन्। ५ अगस्ट २०१९ मा भारतीय संविधानको धारा ३७० खारेज भएपछि शिक्षा क्षेत्रमा व्यापक परिवर्तनको शुरुवात भएको छ। यसले जम्मू-कश्मीरलाई आशा, सम्भावना र समृद्धिको नयाँ दिशातर्फ उन्मुख गराएको छ। धारा...

चीनले विश्वभरका प्रविधि बजारमा प्रभुत्व जमाउने अठोटसहित अर्धचालक (सेमीकन्डक्टर) प्रविधिमा उल्लेखनीय उछाल लिँदैछ। तर यस प्रगतिमा नवप्रवर्तनभन्दा पनि राज्य-प्रायोजित चोरी, जबरजस्ती प्रविधि स्थानान्तरण, र विश्वव्यापी नियमहरूको उल्लङ्घनले भूमिका खेलेको आरोप तीव्र बनेको छ। दक्षिण-पूर्वी बेइजिङको औद्योगिक क्षेत्रमा अवस्थित सेमीकन्डक्टर म्यानुफ्याक्चरिङ इन्टरनेशनल कर्पोरेशन (SMIC) का इन्जिनियरहरू १४ न्यानोमिटर (nm) र...

तिब्बतमाथि दलाई लामाको उत्तराधिकारदेखि लिएर संस्कृति र धर्ममाथिको नियन्त्रणसम्म केन्द्रित देखिने चीनको नीतिले अब जलस्रोतमा प्रभुत्व जमाउने नयाँ रूप लिएको छ। तिब्बत क्षेत्रका नदी र जलस्रोतमा चीनको बढ्दो पकडले केवल देशको आन्तरिक आवश्यकता मात्र होइन, एसियाली छिमेकीहरूमाथि पनि रणनीतिक दबाब सिर्जना गरिरहेको छ। एसियाको “पानीको टावर” भनेर चिनिने तिब्बतको...

चीनको ब्रोडब्यान्ड पूर्वाधार क्षेत्रमा असन्तुष्टिको स्वर अब विरोधमा रूपान्तरण भएको छ। हेनान प्रान्तभरिका दूरसञ्चार ठेकेदारहरूले चीन टेलिकमको हेनान शाखा-हेनान टेलिकम-विरुद्ध व्यापक नीतिगत सुधारको विरोधमा संगठित भई आवाज उठाएका छन्। सयौं ठेकेदार झेङझौ शहरमा भेला भएर प्रदर्शनमा उत्रिए। केही विश्लेषकहरूले यसलाई राज्य-सम्बद्ध ठेक्का प्रणालीमा विद्यमान शोषणको विरुद्धमा देखिएको दुर्लभ नागरिक...

धारा ३७० खारेज गरेपछि जम्मू-कश्मीरको पर्यटन क्षेत्रमा उल्लेखनीय वृद्धि भएको छ। गृह मन्त्रालयले बुधबार राज्यसभालाई जानकारी दिँदै सन् २०२४ को पहिलो छ महिनामै जम्मू-कश्मीरमा १ करोड ८ लाखभन्दा बढी पर्यटकले भ्रमण गरेको बताएको छ। जम्मू-कश्मीर सरकारबाट प्राप्त प्रतिवेदनको आधारमा केन्द्रीय गृह राज्यमन्त्री नित्यानन्द रायले भने, “पछिल्ला तीन वर्षमा जम्मू-कश्मीरको...

तीन दशकभन्दा बढी समयपछि पहिलो पटक, कश्मीरवासीहरू सिनेमा हलभित्र पस्न, टिकट किन्न र आफ्ना साथीभाइ तथा परिवारसँगै ठूलो पर्दामा चलचित्र हेर्न पाएका छन्। पहिला यो कल्पनाभन्दा बाहिरको कुरा थियो। सन् २०१९ मा संविधानको धारा ३७० खारेज हुनु अघि यस्ता साधारण रमाइलोहरू अधिकांश जनताका लागि पहुँचभन्दा बाहिरका कुरा थिए। आज...

चीनको सत्तारूढ कम्युनिस्ट पार्टी प्रायः आफ्नो आधुनिक, उच्च प्रदर्शन गर्ने शिक्षा प्रणालीको प्रशंसा गर्छ, जसले लाखौंलाई गरिबीबाट माथि उठाएको र देशको प्राविधिक प्रगतिको आधार तयार पारेको दाबी गरिन्छ। राज्य सञ्चालित सञ्चार माध्यमहरूले चीनको STEM क्षेत्रमा प्रभुत्व, गणित तथा विज्ञानमा अन्तर्राष्ट्रिय स्तरको स्थान, र देशको कठोर विश्वविद्यालय प्रवेश परीक्षा गाओकाओ...